Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

भैरवीति च तद्देव्याः पूर्वं नाम प्रकीर्त्तितम् । अस्मिन्पुनश्चांतरे तु अष्टाविंशे चतुर्युगे । त्रेतायुगमुखे राजा अजापालो बभूव ह

bhairavīti ca taddevyāḥ pūrvaṃ nāma prakīrttitam | asminpunaścāṃtare tu aṣṭāviṃśe caturyuge | tretāyugamukhe rājā ajāpālo babhūva ha

پہلے اُس دیوی کا نام ‘بھیرَوی’ کے طور پر مشہور تھا۔ اب اسی منونتر میں—اٹھائیسویں چتُریُگ کے دور میں—تریتا یُگ کے آغاز پر اجاپال نام کا ایک راجا پیدا ہوا۔

भैरवीBhairavī
भैरवी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभैरवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नामवाचक
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/इत्यर्थ)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/इत्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
and
:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
तत्of that
तत्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; (देव्याः) विशेषणम्
देव्याःof the goddess
देव्याः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध
पूर्वम्formerly
पूर्वम्:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक/अव्ययीभावप्रयोग)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
नामname
नाम:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
प्रकीर्तितम्was proclaimed
प्रकीर्तितम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + कीर्त् (धातु) + क्त (कृदन्त)
FormPPP/क्त (भूतकर्मणि), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगः (नाम प्रकीर्तितम्)
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण
पुनःagain
पुनः:
Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरावृत्ति/क्रम-अव्यय (adverb)
and
:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
अन्तरेin the interval
अन्तरे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (or लोके सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (अन्तरे = in the interval)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषण-अव्यय (particle)
अष्टाविंशेin the twenty-eighth
अष्टाविंशे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootअष्टाविंश (संख्याप्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक, नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; (चतुर्युगे) विशेषणम्; द्विगुसमासः (अष्टा+विंशति)
चतुर्युगेin the cycle of four yugas
चतुर्युगे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचतुर् + युग (प्रातिपदिके; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुषः (चतुर्णां युगानां समाहारः/क्रमः)
त्रेतायुगमुखेat the start of the Tretā-yuga
त्रेतायुगमुखे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रेता + युग + मुख (प्रातिपदिके; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुषः (त्रेतायुगस्य मुखे = at the beginning of Tretā-yuga)
राजाking
राजा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अजापालःAjāpāla (goat-herd/keeper of goats)
अजापालः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअजा + पाल (प्रातिपदिके; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (अजानां पालः)
बभूवbecame/was
बभूव:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
indeed
:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formस्मरण/खलु-अर्थक निपात (emphatic particle)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A Purāṇic narrator situates the story in cosmic time: the Devī once known as Bhairavī; at the opening of Tretā-yuga, King Ajāpāla arises, with Prabhāsa’s seashore temples and tīrtha markers in the background.

B
Bhairavī
A
Ajāpāla
T
Tretā Yuga
C
Caturyuga
M
Manvantara (implied)

FAQs

The Purāṇa anchors sacred places and deities in cosmic time, showing continuity of the Goddess’s presence across yugas and names.

The Śakti-site within Prabhāsa Kṣetra, where the Goddess is known (formerly) as Bhairavī.

None in this verse; it introduces the Goddess’s earlier name and sets the historical-yuga narrative context.