Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 9

Devanagari script

राज्ञा दशरथेनैव कृतेन तु बलीयसा । स्तुत्यः सौरीश्वरो देवः सर्वपीडोपशांतये

Transliteration

rājñā daśarathenaiva kṛtena tu balīyasā | stutyaḥ saurīśvaro devaḥ sarvapīḍopaśāṃtaye

Translation

بادشاہ دَشرتھ کی مرتب کی ہوئی وہ نہایت قوی حمد ہی ہے؛ ہر طرح کی تکلیف کے فرو کرنے کے لیے بھگوان سَوریِشور دیو کی ثنا میں اس کا پاٹھ کرنا مناسب ہے۔

Word by Word

• राज्ञा: by the king
• राज्ञा: Kartr (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• दशरथेन: by Daśaratha
• दशरथेन: Kartr (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दशरथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; राज्ञा इत्यस्य विशेषण/अपपद-सम्बन्ध

• एव: alone/indeed
• एव: Avadharana (Restriction/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (restrictive/emphatic particle)

• कृतेन: by the act (performed)
• कृतेन: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: कृत (प्रातिपदिक) / कृ (धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; ‘कृतम्’ = deed/act; (कृ-धातोः क्त-प्रत्ययान्त-प्रातिपदिक)

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha/Avadharana (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात

• बलीयसा: more powerful
• बलीयसा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बलिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; तुलनात्मक-प्रत्यय (तरप्/ईयसुन्) ‘बलीयस्’ = stronger; विशेषणम् (कृतेन)

• स्तुत्यः: worthy to be praised
• स्तुत्यः: Vidheyavisheshana (Predicate adjective/विधेय-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्तुत्य (प्रातिपदिक) < स्तु (धातु)
• Form: कृदन्त (यत्-प्रत्यय, gerundive/भाव्य), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘स्तोतव्यः’

• सौरीश्वरः: the lord (Śani), ruler of Sauri
• सौरीश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सौरीश्वर (प्रातिपदिक) = सौरि + ईश्वर
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (सौरेः ईश्वरः)

• देवः: the god
• देवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सौरीश्वरः इत्यस्य अपपद/सम्बोधन-रहित-विशेष्य

• सर्वपीडोपशांतये: for the pacification of all afflictions
• सर्वपीडोपशांतये: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: सर्वपीडोपशान्ति (प्रातिपदिक) = सर्व + पीडा + उपशान्ति
• Form: स्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (प्रयोजन), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (सर्वासां पीडानाम् उपशान्तिः)

Speaker

Īśvara (Śiva) (deduced from the adhyāya’s narration leading into Devī’s question)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Saurīśvara/Śanaiścara-stuti context)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: At Prabhāsa, a devotee-king (Daśaratha) offers a powerful hymn before Saurīśvara/Śanaiścara; the atmosphere is solemn, with signs of affliction dissolving as the stotra rises.

Characters & Entities

• Daśaratha
• Saurīśvara
• Śani (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Scripturally endorsed hymns, when recited with faith, become instruments for calming adversity and restoring dharmic balance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra, where Saurīśvara’s worship and praise are presented as especially efficacious.

What ritualistic prescription is mentioned?

Recite the powerful stotra composed by King Daśaratha to praise Saurīśvara for the alleviation of all afflictions.