Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 26

Devanagari script

तुष्टोहं तव राजेंद्र तपसा पौरुषेण च । वरं ब्रूहि प्रदास्यामि मनसा यदभीप्सितम्

Transliteration

tuṣṭohaṃ tava rājeṃdra tapasā pauruṣeṇa ca | varaṃ brūhi pradāsyāmi manasā yadabhīpsitam

Translation

اے بادشاہوں کے بادشاہ، تیری تپسیا اور مردانہ شجاعت سے میں خوش ہوں۔ کوئی ور مانگ؛ جو کچھ تیرا دل چاہے، میں عطا کروں گا۔

Word by Word

• तुष्टः: pleased
• तुष्टः: Kartṛ-samānādhikaraṇa (Subject complement/समानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: √तुष् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past participle used adjectivally); पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन (Nominative singular)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन (Nominative singular)

• तव: with you / of you
• तव: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति; एकवचन (Genitive singular)

• राजेन्द्र: O king of kings
• राजेन्द्र: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् + इन्द्र (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्ति; एकवचन (Vocative singular); तत्पुरुषः—‘राज्ञाम् इन्द्रः’

• तपसा: by austerity
• तपसा: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति; एकवचन (Instrumental singular)

• पौरुषेण: by valor
• पौरुषेण: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पौरुष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति; एकवचन (Instrumental singular)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• वरम्: a boon
• वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन (Accusative singular)

• ब्रूहि: tell / ask (for it)
• ब्रूहि: Kriyā (Main action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ब्रू (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative); मध्यम-पुरुष; एकवचन (2nd sg)

• प्रदास्यामि: I will grant
• प्रदास्यामि: Kriyā (Main action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र√दा (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple future); उत्तम-पुरुष; एकवचन (1st sg)

• मनसा: by mind / in thought
• मनसा: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति; एकवचन (Instrumental singular)

• यत्: whatever
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन (Accusative singular); सम्बन्धक (relative pronoun)

• अभीप्सितम्: desired
• अभीप्सितम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अभि√आप् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past participle); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन (Accusative singular); ‘यत्’ इत्यस्य विशेषणम्; अर्थः—‘इष्टम्/कामितम्’ (desired)

Speaker

Śani

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Śani, solemn yet satisfied, offers a boon; Daśaratha stands firm, embodying tapas and kṣatriya discipline; the moment is charged with ethical choice.

Characters & Entities

• Śani
• Daśaratha (implied by address rājendra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine favor is shown as responding to disciplined austerity (tapas) and righteous courage (pauruṣa), aligning power with dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, where the Māhātmya frames divine-human dialogue as part of the sacred geography’s spiritual authority.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is prescribed; the verse highlights tapas as the qualifying spiritual practice leading to boon-granting.