Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

ईश्वर उवाच । तस्माच्छुक्रेश्वराद्गच्छेद्देवि लिंगं महाप्रभम् । शनैश्चरैश्वरंनाम महापातकनाशनम्

Transliteration

īśvara uvāca | tasmācchukreśvarādgaccheddevi liṃgaṃ mahāprabham | śanaiścaraiśvaraṃnāma mahāpātakanāśanam

Translation

ایشور نے فرمایا: پس اے دیوی، شُکریشور سے آگے جا کر اُس نہایت درخشاں لِنگ کے درشن کرو جو ‘شنیشچرَیشور’ کے نام سے معروف ہے، جو بڑے سے بڑے پاتک (مہاپاپ) کو بھی مٹا دیتا ہے۔

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara
• ईश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• तस्मात्: from that; therefore
• तस्मात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन

• शुक्रेश्वरात्: from Śukreśvara
• शुक्रेश्वरात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: शुक्र-ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; समासः: शुक्र + ईश्वर

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• देवि: O देवी
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• महाप्रभम्: greatly splendid
• महाप्रभम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महाप्रभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; लिङ्गम् विशेषयति; समासः: महा + प्रभ

• शनैश्चर: Śanaiścara (Saturn)
• शनैश्चर: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शनैश्चर (प्रातिपदिक)
• Form: समासपूर्वपद (in compound)

• ऐश्वरम्: Śanaiścareśvara
• ऐश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd) एकवचन (नामरूपेण); समासः: शनैश्चर-ईश्वरम्

• नाम: named
• नाम: Sambandha (Naming marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: नाम-शब्दः (indeclinable: 'named')

• महापातक: great sin
• महापातक: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: महापातक (प्रातिपदिक)
• Form: समासपूर्वपद (in compound)

• नाशनम्: destroyer of great sins
• नाशनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नाशन (प्रातिपदिक; √नश्/नाश् (धातु) से)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; लिङ्गम्/ऐश्वरम् विशेषयति; समासः: महापातक-नाशनम्

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śanaiścaraiśvara

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: Śiva instructs Devī to proceed from Śukreśvara to a radiant liṅga named Śanaiścaraiśvara; the liṅga glows with 'mahāprabhā', suggesting a dark-blue Saturn aura contrasted with brilliant radiance, pilgrims moving along a sacred path.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Devī
• Śukreśvara
• Śanaiścaraiśvara
• Liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage in a sacred kṣetra is portrayed as a progressive movement from shrine to shrine, each granting purification and upliftment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Śanaiścaraiśvara-liṅga within Prabhāsakṣetra, reached from Śukreśvara.

What ritualistic prescription is mentioned?

A tīrtha-yātrā instruction: go from Śukreśvara to Śanaiścaraiśvara for sin-destruction.