Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 8

Devanagari script

तं दृष्ट्वा त्वथवा स्पृष्ट्वा जन्मादिमरणान्तकात् । मुच्यते पातकान्मृत्योः प्रसादात्तस्य भामिनि

Transliteration

taṃ dṛṣṭvā tvathavā spṛṣṭvā janmādimaraṇāntakāt | mucyate pātakānmṛtyoḥ prasādāttasya bhāmini

Translation

اے نورانیہ! اُس (لِنگ/دیوتا) کو محض دیکھ لینے یا چھو لینے سے ہی انسان پیدائش کے آغاز سے لے کر موت کے انجام تک—گناہوں سے اور خود موت سے بھی—اُس پروردگار کے فضل سے آزاد ہو جاتا ہے۔

Word by Word

• तम्: that (liṅga/mantra)
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purva-kala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund)

• तु: or/indeed (emphatic)
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/विकल्पसूचक निपात (particle)

• अथवा: or else
• अथवा: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथवा (अव्यय)
• Form: अव्यय; विकल्पार्थक (disjunctive)

• स्पृष्ट्वा: having touched
• स्पृष्ट्वा: Purva-kala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: √स्पृश् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund)

• जन्मादिमरणान्तकात्: from (the cycle) beginning with birth and ending with death
• जन्मादिमरणान्तकात्: Apadana (Source/Separation/अपादान)
• Type: Noun
• Root: जन्म + आदि + मरण + अन्तक (प्रातिपदिकानि)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी विभक्ति (अपादान), एकवचन; समासः—जन्म-आदि-मरण-अन्तक = जन्मादि यावत् मरणान्तकः (संसार-पर्यन्तः)

• मुच्यते: is freed
• मुच्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √मुच् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive)

• पातकात्: from sin(s)
• पातकात्: Apadana (Source/Separation/अपादान)
• Type: Noun
• Root: पातक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी विभक्ति (अपादान), एकवचन; (पाठान्तर-सन्ध्या) ‘पातकान्’ इत्यस्य अपादानार्थे

• मृत्योः: from death
• मृत्योः: Apadana (Source/Separation/अपादान)
• Type: Noun
• Root: मृत्यु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी/पञ्चमी विभक्ति, एकवचन; अत्र ‘पातकात् मृत्योः’ इत्यत्र पञ्चमी-अर्थे (from death)

• प्रसादात्: by the grace
• प्रसादात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी विभक्ति (हेतु/अपादान), एकवचन

• तस्य: of him/that
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन

• भामिनि: O fair lady
• भामिनि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भामिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन विभक्ति (vocative), एकवचन

Speaker

Īśvara (Śiva) (deduced from section flow)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śukra-pratiṣṭhita Liṅga (Prabhāsa)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: bhāminī (a radiant female addressee within the narrative frame)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim, addressed as ‘bhāminī’ in the narrative frame, beholds the liṅga; a luminous wave of grace washes over them, dissolving dark stains symbolizing sins and fear of death.

Characters & Entities

• Śukreśvara (implied)
• Liṅga (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even simple acts of devotion—darśana and reverent touch—are said to remove deep karmic burdens when supported by Śiva’s grace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, specifically the sacred presence connected with Śukreśvara.

What ritualistic prescription is mentioned?

Darśana (seeing) and sparśa (touching) of the consecrated liṅga as devotional acts.