Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 11

Devanagari script

इति सर्वं समासेन माहात्म्यं शुक्रदैवतम् । कथितं तव सुश्रोणि श्रुतं पापभयापहम्

Transliteration

iti sarvaṃ samāsena māhātmyaṃ śukradaivatam | kathitaṃ tava suśroṇi śrutaṃ pāpabhayāpaham

Translation

یوں، اے خوش‌کمر خاتون، میں نے تم سے شُکر دیوتا کی ساری مہاتمیا اختصار سے کہہ دی؛ اسے محض سن لینا ہی گناہ اور خوف کو دور کر دیتا ہے۔

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/समाप्तिसूचक-अव्यय (quotative/closure particle)

• सर्वम्: all (of it)
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र कर्मरूपेण (object)

• समासेन: in brief; concisely
• समासेन: Karana (Means/Manner/करण)
• Type: Noun
• Root: समास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; प्रकारवाचक (in brief)

• माहात्म्यम्: the greatness; the glorification
• माहात्म्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वम् इत्यस्य विशेष्य/अप्पोजिशन

• शुक्र: Śukra (Venus)
• शुक्र: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शुक्र (प्रातिपदिक)
• Form: समासपूर्वपद (in compound)

• दैवतम्: the deity of Śukra; Śukra-deity
• दैवतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दैवत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; समासः: शुक्र-दैवतम् (Śukra as the presiding deity)

• कथितम्: has been told
• कथितम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथित (कृदन्त; √कथ् (धातु) + क्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (मया) कथितम् (implied agent)

• तव: to you; of you
• तव: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• सुश्रोणि: O fair-hipped one
• सुश्रोणि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सु-श्रोणि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; समासः: सु + श्रोणि (beautiful-hipped)

• श्रुतम्: has been heard
• श्रुतम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रुत (कृदन्त; √श्रु (धातु) + क्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (त्वया) श्रुतम् (implied agent)

• पाप: sin
• पाप: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: समासपूर्वपद (in compound)

• भय: fear
• भय: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: समासपूर्वपद (in compound)

• अपहम्: removing sin and fear
• अपहम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अपह (प्रातिपदिक; √अपह्/अपहृ (धातु) से)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; समासः: पाप-भय-अपहम् (पापभयम् अपहन्ति इति)

Speaker

Īśvara (Śiva) (deduced from narrative; address to Devī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śukreśvara (within Prabhāsa-kṣetra)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Devī (addressed as suśroṇi)

Visual Art Cues

Scene: A concluding teaching scene: Īśvara (or narrator) addressing Devī with affectionate epithet, indicating that the Śukreśvara-māhātmya has been summarized; the atmosphere is calm, devotional, and protective (fear dispelled).

Characters & Entities

• Śukra (Venus)
• Devī (implied listener)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śravaṇa (devout hearing) of a tīrtha’s māhātmya is itself meritorious and dispels inner fear and karmic impurity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra through the Śukreśvara-related māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śravaṇa—listening to the māhātmya with faith (a standard Purāṇic observance).