Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 87

Devanagari script

तथान्ये गणपाः सर्वे मदाज्ञावशवर्तिनः । क्षेत्रं रक्षंति देवेशि तेषां नामानि मे शृणु

Transliteration

tathānye gaṇapāḥ sarve madājñāvaśavartinaḥ | kṣetraṃ rakṣaṃti deveśi teṣāṃ nāmāni me śṛṇu

Translation

اسی طرح دوسرے تمام گَنَپَتی سردار میرے حکم کے تابع رہ کر، اے دیویوں کی دیوی، اس مقدّس کھیتر کی حفاظت کرتے ہیں؛ اب مجھ سے اُن کے نام سنو۔

Word by Word

• तथा: thus/likewise
• तथा: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: thus/so)

• अन्ये: other
• अन्ये: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; विशेषणम्

• गणपाः: gaṇa-leaders/attendants
• गणपाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गणप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; विशेषणम्

• मदाज्ञावशवर्तिनः: obedient to my command
• मदाज्ञावशवर्तिनः: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + आज्ञा + वश + वर्तिन् (प्रातिपदिकाः)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (मद्-आज्ञा-वशे वर्तन्ते ये)

• क्षेत्रम्: the field/region
• क्षेत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• रक्षन्ति: protect
• रक्षन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: रक्ष् (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• देवेशि: O queen/lady of the gods
• देवेशि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवेशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, संबोधन (8), एकवचन

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6), बहुवचन; सर्वनाम

• नामानि: names
• नामानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), बहुवचन

• मे: my
• मे: Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6), एकवचन; सर्वनाम (enclitic)

• शृणु: hear/listen
• शृणु: Kriya (Command/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट् (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Śiva (addressing Devī/Pārvatī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devēśī (Pārvatī/Devī)

Visual Art Cues

Scene: A goddess addressed as Devēśī listens as a divine speaker enumerates gaṇa-chiefs who guard Prabhāsa; the kṣetra appears as a luminous mandala with boundary-gates watched by attendants.

Characters & Entities

• Devī (Pārvatī)
• Gaṇapa
• Śiva-gaṇas
• Prabhāsakṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The holiness of Prabhāsa is upheld by divine order: Śiva’s gaṇas actively guard the kṣetra, emphasizing its exceptional spiritual jurisdiction.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, presented as a protected sacred domain with appointed guardians.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct practice is stated; the verse introduces a forthcoming catalog of guardian names, useful for kṣetra-smaraṇa (remembrance) and devotional recitation.