Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 74

Devanagari script

एवं चैव रहस्यं च महागोप्यं वरानने । स्नेहान्महत्या भक्त्या च मया ते परिकीर्तितम्

Transliteration

evaṃ caiva rahasyaṃ ca mahāgopyaṃ varānane | snehānmahatyā bhaktyā ca mayā te parikīrtitam

Translation

یوں، اے خوش رُو! یہ راز—نہایت پوشیدہ اور بڑا گُہرا—میں نے تم سے گہری محبت اور عظیم بھکتی بھرے عشق کے سبب بیان کیا ہے۔

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: रीति/प्रकारवाचक-अव्यय (adverb of manner)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपात (conjunction)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपात (emphatic particle)

• रहस्यम्: secret
• रहस्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रहस्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपात (conjunction)

• महागोप्यम्: highly confidential
• महागोप्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महागोप्य (प्रातिपदिक; महा + गोप्य)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying रहस्यम्)

• वरानने: O fair-faced one
• वरानने: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वरानना (प्रातिपदिक; वर + आनना)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन

• स्नेहात्: out of affection
• स्नेहात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: स्नेह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन (हेतु/कारण)

• महत्या: great
• महत्या: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; विशेषण (qualifying भक्त्या)

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (Means/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपात (conjunction)

• मया: by me
• मया: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन

• परिकीर्तितम्: has been proclaimed/related
• परिकीर्तितम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि + कीर्त् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (रहस्यम् इत्यस्य विशेषण/विधेय)

Speaker

Śiva (intimate disclosure to the addressed goddess in the narrative)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (rahasya-mahātmyā)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī addressed as ‘varānanā’

Visual Art Cues

Scene: An intimate revelation: the speaker leans toward the fair-faced goddess, sharing a ‘mahāgopya’ secret; the background shows Prabhāsa’s sacred shoreline and a quiet shrine, emphasizing confidentiality and tenderness within devotion.

Characters & Entities

• Varānane (addressed goddess)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred knowledge is transmitted through devotion and trust; esoteric teachings are shared with worthy recipients in a spirit of bhakti.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The immediate discourse concerns Prabhāsa-kṣetra, though this verse itself emphasizes the secrecy of the teaching.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it highlights the manner of teaching—through affection and devotion.