Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 100

कलिकल्मषसंभूत्या येषां चोपहता मतिः । न तेषां तद्भवेद्गम्यं स्थानमर्धेन्दुमौलिनः

kalikalmaṣasaṃbhūtyā yeṣāṃ copahatā matiḥ | na teṣāṃ tadbhavedgamyaṃ sthānamardhendumaulinaḥ

جن کی سمجھ کَلی یُگ کے گناہوں سے پیدا ہونے والی آلودگی کے سبب مجروح ہو چکی ہو، وہ اس رب کے اُس مقدّس دھام تک حقیقتاً نہیں پہنچ سکتے جس کے سر پر ہلالِ ماہ ہے۔

kali-kalmaṣa-saṃbhūtyāby the arising of Kali’s impurity
kali-kalmaṣa-saṃbhūtyā:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootkali (प्रातिपदिक) + kalmaṣa (प्रातिपदिक) + saṃbhūti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (कलियुगस्य कल्मषात् संभूतिः)
yeṣāmof whom
yeṣām:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम (of whom)
caand
ca:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
upahatāis afflicted
upahatā:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootupa-han (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘struck/afflicted’
matiḥmind / understanding
matiḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmati (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
nanot
na:
Pratiṣedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
teṣāmfor them / of them
teṣām:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
tatthat
tat:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
bhavetwould be / could become
bhavet:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
gamyamattainable / accessible
gamyam:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootgamya (कृदन्त-प्रातिपदिक, √gam)
Formयत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/potential passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
sthānamabode / place
sthānam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsthāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ardha-indu-maulinaḥof the one with the half-moon on his head (Śiva)
ardha-indu-maulinaḥ:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootardha (प्रातिपदिक) + indu (प्रातिपदिक) + maulin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि (अर्धेन्दुः मौलौ यस्य)

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (contextual attribution within Māhātmya narration)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Someśvara-dhāma)

Type: kshetra

Scene: Kali-yuga-kalmaṣaḥ tamas-rūpeṇa manuṣya-buddhiṃ āvṛṇoti; dūre śiva-dhāmaṃ (ardhacandra-dhārī Śiva) prakāśate, kintu moha-grastaḥ janaḥ na paśyati; anye śuddha-bhaktāḥ prakāśaṃ prāpya gacchanti.

K
Kali-yuga
Ś
Śiva (Ardhendumaulin)

FAQs

Inner purity and right understanding are essential; spiritual access to a kṣetra is not only physical travel but moral-spiritual fitness.

The abode of Śiva in Prabhāsa-kṣetra, associated with Someshvara.

No explicit ritual is stated; the verse stresses purification from Kali-born faults as the prerequisite.