Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

Devanagari script

तेन केदारनामेति तस्य ख्यातं धरातले । माघे मासि यताहारः स्नात्वा तु लवणोदधौ

Transliteration

tena kedāranāmeti tasya khyātaṃ dharātale | māghe māsi yatāhāraḥ snātvā tu lavaṇodadhau

Translation

اسی سبب وہ زمین پر ‘کیدار’ کے نام سے مشہور ہوا۔ ماہِ ماغھ میں باقاعدہ غذا اختیار کر کے نمکین سمندر میں غسل کرے…

Word by Word

• तेन: therefore, by that
• तेन: Karana (Cause/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular

• केदारनाम: the name ‘Kedāra’
• केदारनाम: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: केदार (प्रातिपदिक) + नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (केदारस्य नाम)

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation/इति)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरण/quotative particle

• तस्य: of it/of him
• तस्य: Sambandha (Possessor/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; Genitive singular

• ख्यातम्: became famous, was known
• ख्यातम्: Kriya (Predicate/क्रियार्थ)
• Type: Adjective
• Root: ख्या (धातु) → ख्यात (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘became renowned/was known’

• धरातले: on the earth
• धरातले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: धरातल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (धरायाः तलम्)

• माघे: in Māgha (month)
• माघे: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: माघ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular

• मासि: in the month
• मासि: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular

• यताहारः: with regulated food (moderate diet)
• यताहारः: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यत (प्रातिपदिक) + आहार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (यतः/नियतः आहारः यस्य) = regulated in diet

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु) → स्नात्वा (क्त्वान्त)
• Form: अव्ययभावे कृदन्त (क्त्वा), पूर्वकालिक क्रिया; Gerund (having bathed)

• तु: then/indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात

• लवणोदधौ: in the salt ocean
• लवणोदधौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लवण (प्रातिपदिक) + उदधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (लवणः उदधिः)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra-tīrtha (Prabhāsa coast)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (context continues)

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims at dawn in Māgha: simple clothing, regulated demeanor, entering the salt sea for snāna; a coastal shrine silhouette behind; banners naming ‘Kedāra’ fluttering in sea breeze.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Kedāra
• Māgha māsa
• Lavaṇodadhi (salt ocean)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Name, place, and practice are linked: the tīrtha’s identity (Kedāra) is affirmed through disciplined observance like Māgha bathing.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra in Prabhāsakṣetra, associated with the seashore and ocean bathing.

What ritualistic prescription is mentioned?

In Māgha month, maintain yatāhāra (regulated diet) and perform snāna (bathing) in the salt ocean.