Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

Devanagari script

मया संपूजितं देवि वृद्धिलिंग महाप्रभम् । निराहारस्तु यस्तत्र करोत्येकं प्रजागरम्

Transliteration

mayā saṃpūjitaṃ devi vṛddhiliṃga mahāprabham | nirāhārastu yastatra karotyekaṃ prajāgaram

Translation

“اے دیوی، اس مہاپربھو وردھی لِنگ کی پوجا میں نے خود کی ہے۔ جو کوئی وہاں نِراہار رہ کر ایک رات کا جاگرن کرے…”

Word by Word

• मया: by me
• मया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, त्रिलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; Instrumental singular of 1st person pronoun

• संपूजितम्: worshipped, duly honored
• संपूजितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सम्+पूज् (धातु) → संपूजित (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Past passive participle

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; Vocative singular

• वृद्धिलिङ्गम्: the Vṛddhi-liṅga (name of the liṅga)
• वृद्धिलिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वृद्धि (प्रातिपदिक) + लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (वृद्धेः लिङ्गम्)

• महाप्रभम्: very mighty, greatly radiant
• महाप्रभम्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महाप्रभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समास (महान् प्रभुः/प्रभः)

• निराहारः: fasting, without food
• निराहारः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: निराहार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (निः+आहारः = without food)

• तु: indeed, but
• तु: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात/particle (contrast/emphasis)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Relative pronoun

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)

• करोति: does, performs
• करोति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; Parasmaipada

• एकम्: one
• एकम्: Karma (Object-quantifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; numeral adjective

• प्रजागरम्: a vigil (staying awake)
• प्रजागरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्र+जागर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; action-noun (night vigil)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vṛddhi-liṅga (mahāprabha) in Prabhāsa-kṣetra

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Night at Vṛddhi-liṅga: devotees keep vigil with rows of lamps, fasting ascetics seated in meditation, priests performing periodic abhiṣeka; the atmosphere is intense and wakeful.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Devī
• Vṛddhi-liṅga
• Prajāgara (night vigil)
• Upavāsa (fasting)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Austerity joined to devotion—fasting and vigil in a tīrtha—intensifies worship and is portrayed as spiritually potent.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Vṛddhi-liṅga within Prabhāsakṣetra, praised as highly radiant and worship-worthy.

What ritualistic prescription is mentioned?

Observing nirāhāra (fasting) and performing prajāgara (a night-long vigil) at that liṅga.