Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 52

Devanagari script

इति स्तुतः सुरैरग्रे पूज्यसे त्वं भवात्मज । त्वामाराध्य गणाध्यक्षमिभवक्त्रसमप्रभम्

Transliteration

iti stutaḥ surairagre pūjyase tvaṃ bhavātmaja | tvāmārādhya gaṇādhyakṣamibhavaktrasamaprabham

Translation

یوں دیوتاؤں کے روبرو ستوتی کیے جانے پر، اے بھَو کے فرزند (شیو کے پتر)، تم پوجے جاتے ہو۔ گنوں کے آدھیش، ہاتھی مُکھ جیسی تابانی والے تمہیں راضی کر کے بھکت اپنا مقصد پا لیتے ہیں۔

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यर्थे (quotative particle: “thus”)

• स्तुतः: praised
• स्तुतः: Karta (of implied passive state/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: स्तु (धातु) → स्तुत (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (past passive participle: “praised”)

• सुरैः: by the gods
• सुरैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन (Instrumental plural)

• अग्रे: in front; first
• अग्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावप्राय प्रयोग; सप्तमी-एकवचनरूपेण अव्ययवत् (locative used adverbially: “in front/first”)

• पूज्यसे: you are worshipped
• पूज्यसे: Karma (Patient in passive/कर्म)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), आत्मनेपद; मध्यमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (you are worshipped)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; प्रथमा, एकवचन (2nd person pronoun)

• भवात्मज: O son of Bhava (Śiva)
• भवात्मज: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भव (प्रातिपदिक) + आत्मज (प्रातिपदिक)
• Form: सम्बोधन, एकवचन; पुंलिङ्ग; षष्ठी-तत्पुरुष (भवस्य आत्मजः = son of Bhava/Śiva)

• त्वाम्: you
• त्वाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; द्वितीया, एकवचन (accusative)

• आराध्य: having worshipped
• आराध्य: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-राध् (धातु) → आराध्य (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund): “having worshipped/propitiated”

• गणाध्यक्षम्: the leader of the gaṇas
• गणाध्यक्षम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गण (प्रातिपदिक) + अध्यक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (गणानाम् अध्यक्षः = leader of the gaṇas)

• इभवक्त्रसमप्रभम्: of splendor equal to an elephant-face
• इभवक्त्रसमप्रभम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इभ (प्रातिपदिक) + वक्त्र (प्रातिपदिक) + सम (अव्यय/उपसर्गसदृश) + प्रभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (इभवक्त्रस्य समा प्रभा यस्य = having splendor equal to an elephant-face)

Speaker

Unspecified in snippet; likely the Devas’ praise recorded by the Prabhāsa-māhātmya narrator.

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: In a divine assembly, suras praise Vināyaka; he is honored as Bhava’s son and Gaṇādhyakṣa, radiant with elephant-faced splendor; devotees approach to propitiate him.

Characters & Entities

• Vināyaka (Gaṇeśa)
• Bhava (Śiva)
• Devas
• Gaṇas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Vināyaka, as Śiva’s son and lord of the Gaṇas, is worthy of foremost worship; propitiation brings auspicious completion of aims.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, as the setting for the Vināyaka-stotra within the Prabhāsa māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Ārādhana (devotional propitiation) of Vināyaka is implied as the recommended practice.