Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

तत्रैकादशरुद्राणां स्थानलिंगान्यपि प्रिये । अजैकपादहिर्बुध्न्यः संतीत्यादीनि नामतः । पूजयेत्तानि विधिवन्मुच्यते सर्वपातकैः

Transliteration

tatraikādaśarudrāṇāṃ sthānaliṃgānyapi priye | ajaikapādahirbudhnyaḥ saṃtītyādīni nāmataḥ | pūjayettāni vidhivanmucyate sarvapātakaiḥ

Translation

وہاں، اے محبوبہ، گیارہ رودروں کے قائم و دائم لِنگ (معبد) بھی ہیں—نام کے اعتبار سے اَج، ایک پاد، اہِربُدھنْیہ، سَنتِیتی وغیرہ۔ جو انہیں شاستری طریقے سے پوجے، وہ تمام پاپوں سے چھوٹ جاتا ہے۔

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (indeclinable adverb) — देशवाचक (locative adverb: “there”)

• एकादश-रुद्राणाम्: of the eleven Rudras
• एकादश-रुद्राणाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: एकादश (संख्या-प्रातिपदिक) + रुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/genitive), बहुवचन — ‘एकादशानां रुद्राणाम्’ (of the eleven Rudras)

• स्थान-लिङ्गानि: the liṅgas at the sites
• स्थान-लिङ्गानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक) + लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन — ‘स्थानस्य लिङ्गानि’ (site-liṅgas)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle) — समुच्चय/अपि-भाव (also/even)

• प्रिये: O beloved
• प्रिये: Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (vocative), एकवचन — ‘हे प्रिये’ (O beloved)

• अजैकपादहिर्बुध्न्यः: Aja, Ekapāda, Ahirbudhnya
• अजैकपादहिर्बुध्न्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अज (प्रातिपदिक) + एकपाद (प्रातिपदिक) + अहिर्बुध्न्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), बहुवचन — देव-नामानि (names of Rudras)

• संतीत्य-आदीनि: Saṃtīty and others
• संतीत्य-आदीनि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: संतीत्य (प्रातिपदिक; नाम) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन — ‘संतीत्य-प्रभृतीनि’ (Saṃtīty etc.)

• नामतः: by name
• नामतः: Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नामतः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb) — प्रकार/हेतु (by name; as names)

• पूजयेत्: should worship
• पूजयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन — ‘he/she should worship’

• तानि: those (them)
• तानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), बहुवचन — ‘तानि (लिङ्गानि/नामानि)’

• विधिवत्: according to proper rite
• विधिवत्: Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: विधिवत् (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb) — विधिपूर्वकं (according to rule/ritually)

• मुच्यते: is freed
• मुच्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: लट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive sense) — ‘is released’

• सर्व-पातकैः: from all sins
• सर्व-पातकैः: Apadana (Ablative sense via Instrumental/अपादान)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + पातक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/instrumental), बहुवचन — ‘सर्वैः पातकैः’ (from/with all sins)

Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ekādaśa-Rudra-liṅga-sthāna (at Valāya)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Priyā/Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A sacred precinct with eleven liṅgas arranged in a mandala-like layout; each shrine subtly marked with a Rudra-name (Aja, Ekapād, Ahirbudhnya, etc.); devotees performing abhiṣeka with water and bilva leaves.

Characters & Entities

• Śiva (Īśvara)
• Pārvatī
• Ekādaśa Rudras
• Rudra-liṅgas
• Aja
• Ekapāda
• Ahirbudhnya
• Saṃtīti

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Rightly performed worship of Śiva’s Rudra-manifestations purifies accumulated pāpa and aligns the pilgrim with dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The cluster of established liṅgas representing the Eleven Rudras at Valāya/Prabhāsakṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Worship (pūjā) of the Rudra-liṅgas “vidhivat”—according to proper ritual procedure.