Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 354

Devanagari script

इति श्रीस्कान्दे महा पुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये गुप्तेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुष्पञ्चाशदुत्तरत्रिशततमो ऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskānde mahā purāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye gupteśvaramāhātmyavarṇanaṃnāma catuṣpañcāśaduttaratriśatatamo 'dhyāyaḥ

Translation

یوں شری اسکند مہاپُران کے اکیاسی ہزار شلوکوں والی سنہتا کے ساتویں پرَبھاس کھنڈ میں، پہلے پرَبھاس کْشیتر ماہاتمیہ کے اندر “گُپتیشور کی عظمت کی توصیف” نامی تین سو پچپنواں ادھیائے اختتام کو پہنچا۔

Word by Word

• इति: thus
• इति: सम्बन्ध (Discourse marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: इति-निपात (quotative particle), समाप्ति-सूचक

• श्रीस्कान्दे: in the Śrī Skanda (Purāṇa)
• श्रीस्कान्दे: अधिकरण (Location/Context)
• Type: Noun
• Root: श्री-स्कान्द (प्रातिपदिक; श्री + स्कान्द)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; ग्रन्थ-नाम

• महा: great
• महा: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; 'पुराण' इत्यस्य विशेषण (as part of title)

• पुराणे: in the Purāṇa
• पुराणे: अधिकरण (Location/Context)
• Type: Noun
• Root: पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• एकाशीतिसाहस्र्यां: in the (collection) of eighty-one thousand
• एकाशीतिसाहस्र्यां: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: एकाशीतिसाहस्री (प्रातिपदिक; एकाशीतिः + साहस्री)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; संख्या-विशेषण (numerical descriptor)

• संहितायाम्: in the Saṃhitā
• संहितायाम्: अधिकरण (Location/Context)
• Type: Noun
• Root: संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• सप्तमे: in the seventh
• सप्तमे: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सप्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; क्रमवाचक (ordinal)

• प्रभासखण्डे: in the Prabhāsa-khaṇḍa
• प्रभासखण्डे: अधिकरण (Location/Context)
• Type: Noun
• Root: प्रभास-खण्ड (प्रातिपदिक; प्रभास + खण्ड)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; खण्ड-नाम

• प्रथमे: in the first
• प्रथमे: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; क्रमवाचक (ordinal)

• प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये: in the Prabhāsa-kṣetra-māhātmya
• प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये: अधिकरण (Location/Context)
• Type: Noun
• Root: प्रभास-क्षेत्र-माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; विभाग/प्रकरण-नाम

• गुप्तेश्वरमाहात्म्यवर्णनम्: the narration of the greatness of Gupteśvara
• गुप्तेश्वरमाहात्म्यवर्णनम्: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: गुप्त-ईश्वर-माहात्म्य-वर्णन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; शीर्षक-रूपेण

• नाम: named
• नाम: सम्बन्ध (Apposition marker)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: नाम-निपात (particle meaning 'called/namely')

• चतुष्पञ्चाशदुत्तरत्रिशततमः: the 354th
• चतुष्पञ्चाशदुत्तरत्रिशततमः: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: चतुःपञ्चाशत्-उत्तर-त्रिशततम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; क्रमवाचक-संख्या (ordinal): त्रिशततम (300th) + चतुःपञ्चाशदुत्तर (with 54 added) = 354th

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

Speaker

Narrator/Redactor (colophon)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Guptēśvara-māhātmya (chapter title)

Visual Art Cues

Scene: A manuscript folio end: scribal colophon lines, sacred invocatory feel, indicating chapter completion and title ‘Guptēśvara-māhātmya’.

Characters & Entities

• Skanda Purāṇa
• Prabhāsa Khaṇḍa
• Prabhāsa-kṣetra-māhātmya
• Guptēśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It formally seals the māhātmya, emphasizing the scriptural authority and continuity of the sacred-place narrative.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Guptēśvara within Prabhāsa-kṣetra-māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; this is a chapter-colophon giving textual and hierarchical metadata.