Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 58

पिंडतारकमित्येतत्प्राचीनं तीर्थमुत्तमम् । कुम्भकुक्षिगिरिस्थं तत्पित्र्ये कर्मणि सिद्धिदम्

piṃḍatārakamityetatprācīnaṃ tīrthamuttamam | kumbhakukṣigiristhaṃ tatpitrye karmaṇi siddhidam

یہ قدیم اور نہایت افضل تیرتھ ‘پنڈتارک’ کہلاتا ہے۔ کوُمبھکُکشی پہاڑ پر واقع یہ مقام پِتروں کے کرم، خصوصاً پنڈ دان، میں کامیابی عطا کرتا ہے۔

piṃḍa-tārakam(the tīrtha called) “Piṇḍatāraka”
piṃḍa-tārakam:
Karta (Predicate name/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootpiṃḍa (प्रातिपदिक) + tāraka (प्रातिपदिक)
Formसमास: तत्पुरुष (piṃḍasya tārakam / piṃḍaṃ tārakam—contextual); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
itithus
iti:
Sambandha (Quotation marker/इति)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय (उद्धरण/इति-निपात)
etatthis
etat:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
prācīnamancient
prācīnam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootprācīna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
tīrthamsacred ford/pilgrimage place
tīrtham:
Karta (Apposition/समानााधिकरण)
TypeNoun
Roottīrtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
uttamamexcellent, best
uttamam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootuttama (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
kumbha-kukṣi-giri-sthamsituated on (the) Kumbhakukṣi mountain
kumbha-kukṣi-giri-stham:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootkumbha (प्रातिपदिक) + kukṣi (प्रातिपदिक) + giri (प्रातिपदिक) + stha (कृदन्त/प्रातिपदिक, √sthā)
Formसमास: तत्पुरुष (स्थाने/अधिकरणे) — 'situated on/at Kumbhakukṣi mountain'; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
tatthat (tīrtha)
tat:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; संकेत
pitryein ancestral (rites)
pitrye:
Adhikarana (Domain/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootpitrya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण — 'in/with regard to ancestral (rites)'
karmaṇiin the rite/action
karmaṇi:
Adhikarana (Domain/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkarman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
siddhi-damgranting success/fulfilment
siddhi-dam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsiddhi (प्रातिपदिक) + da (कृदन्त/प्रातिपदिक, √dā)
Formसमास: उपपद-तत्पुरुष (सिद्धिं ददाति); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced from Prabhāsakṣetramāhātmya narrative style)

Tirtha: Piṇḍatāraka

Type: kund

Scene: A hill-tīrtha with a small water-body or sacred spot where pilgrims offer piṇḍas and tarpaṇa; priests guide rites; the atmosphere is solemn, compassionate, and ancestral.

P
Piṇḍatāraka Tīrtha
K
Kumbhakukṣi-giri
P
Pitṛs (ancestors)

FAQs

Service to one’s ancestors through dharmic rites, when done at a praised tīrtha, becomes especially fruitful and purifying.

Piṇḍatāraka Tīrtha, located on Kumbhakukṣi-giri within Prabhāsa-kṣetra.

Pitṛ-karman—ancestral rites such as śrāddha and piṇḍa-offerings—are indicated as attaining siddhi here.