Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 107

Devanagari script

अस्मिन्मन्वंतरे देवि सागरेति प्रकीर्तितम् । क्षांरोदेति भविष्यं तु नाम देवि प्रकीर्ति तम्

Transliteration

asminmanvaṃtare devi sāgareti prakīrtitam | kṣāṃrodeti bhaviṣyaṃ tu nāma devi prakīrti tam

Translation

اے دیوی! اس منونتر میں وہ ‘ساگرا’ (سمندر والی) کے نام سے مشہور ہے۔ اور آئندہ زمانے میں، اے دیوی، جو نام پکارا جائے گا وہ ‘کشاںرودا’ ہوگا۔

Word by Word

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

• मन्वन्तरे: Manvantara (epoch)
• मन्वन्तरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मन्वन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• सागरा: ‘Sāgarā’
• सागरा: Karta (Subject-complement/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सागर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नामरूपेण

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण-समाप्त्यर्थक-अव्यय

• प्रकीर्तितम्: is proclaimed/called
• प्रकीर्तितम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + कीर्त् (धातु)
• Form: कृदन्तः—क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगः (is proclaimed)

• क्षांरोदा: ‘Kṣāṃrodā’
• क्षांरोदा: Karta (Subject-complement/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्षाम्/क्षार + उद (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (क्षार-उदा/क्षारोदक-सम्बन्धः) नामरूपेण

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण-समाप्त्यर्थक-अव्यय

• भविष्यम्: future
• भविष्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भविष्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘नाम’ इत्यस्य विशेषणम् (future)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेषार्थक-अव्यय (but/indeed)

• नाम: name
• नाम: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• प्रकीर्तितम्: is proclaimed
• प्रकीर्तितम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + कीर्त् (धातु)
• Form: कृदन्तः—क्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगः

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देशार्थक (that)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic voice within Prabhāsakṣetramāhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa (ocean-adjacent tīrtha; Sarasvatī/sea interface implied)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (addressed as ‘devi’)

Visual Art Cues

Scene: A goddess-addressed revelation of cosmic time: the sea-tīrtha shown as a luminous expanse with inscriptions of changing names across Manvantaras, sages witnessing the shift like a celestial chronicle.

Characters & Entities

• Sāgarā
• Kṣāṃrodā
• Manvantara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic dharma presents time as cyclical; sacred names evolve across ages while the underlying sanctity remains.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra’s māhātmya context, emphasizing a coastal/oceanic sacred identity.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse is a time-based (manvantara) naming tradition rather than a ritual instruction.