Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 19

भक्ष्यन्ते केनचिद्रात्रौ मृत्युमेव प्रयान्ति च । नष्टधर्मक्रियाः सर्वे भूतले प्रपितामह

bhakṣyante kenacidrātrau mṛtyumeva prayānti ca | naṣṭadharmakriyāḥ sarve bhūtale prapitāmaha

“رات کو کوئی نامعلوم ہستی ہمیں کھا جاتی ہے اور ہم صرف موت کو پہنچتے ہیں۔ اے پرپِتامہ! زمین پر سب دھارمک کریائیں ناپید ہو گئی ہیں۔”

भक्ष्यन्तेwill be eaten
भक्ष्यन्ते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभक्ष् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; कर्मणि/भावे प्रयोगः (will be eaten / get eaten)
केनचित्by someone
केनचित्:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; अनिश्चितकर्तृवाचक (by someone)
रात्रौat night
रात्रौ:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कालाधिकरण
मृत्युम्death
मृत्युम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमृत्यु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
एवindeed/only
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपात (emphatic particle)
प्रयान्तिgo/meet (reach)
प्रयान्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+या (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात
नष्ट-धर्म-क्रियाःwhose religious rites are lost
नष्ट-धर्म-क्रियाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनष्ट (कृदन्त, √नश्) + धर्म (प्रातिपदिक) + क्रिया (प्रातिपदिक)
Formसमासः: नष्टाः धर्मक्रियाः येषां ते (बहुव्रीह्यर्थे), रूपतः नष्टधर्मक्रिया; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘सर्वे’ इत्यस्य विशेषणम्
सर्वेall (of them)
सर्वे:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
भूतलेon the earth
भूतले:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभूतल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; देशाधिकरण
प्रपितामहO great-grandfather (Brahmā)
प्रपितामह:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootप्रपितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; पितामहस्यापि पितरम् (great-grandfather), ब्रह्मणः सम्बोधनम्

Tāpasas and jñāna-śīlins addressing Brahmā (reported speech)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis (frame assumed)

Scene: Terrified sages describe an unseen nocturnal eater; the earth below is shown with extinguished sacrificial fires, silent altars, and abandoned ritual spaces; they address Brahmā as Pitāmaha.

B
Brahmā (Prapitāmaha)
D
Dharma-kriyā

FAQs

Dharma is sustained by living communities of practice; when practitioners are destroyed, society urgently needs divine and righteous protection.

The crisis is narrated within the Prabhāsa-kṣetra framework, where dharma’s restoration becomes part of the site’s sacred narrative.

No prescription; the verse laments the collapse of dharma-kriyā due to nightly violence.