Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 9

Devanagari script

क्षेत्रे प्राभासिके रम्ये सम्यग्ज्ञात्वा शिवप्रिये । तत्रास्य वसतः कालः समतीतो महांस्तदा

Transliteration

kṣetre prābhāsike ramye samyagjñātvā śivapriye | tatrāsya vasataḥ kālaḥ samatīto mahāṃstadā

Translation

شیو کو محبوب اُس دلکش پرابھاس کے مقدّس کھیتر کی حقیقت کو ٹھیک طرح جان کر وہ وہیں مقیم رہا، یہاں تک کہ بہت طویل زمانہ گزر گیا۔

Word by Word

• क्षेत्रे: in the field/region
• क्षेत्रे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• प्राभासिके: of Prabhāsa
• प्राभासिके: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: प्राभासिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying क्षेत्रे)

• रम्ये: beautiful
• रम्ये: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: रम्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• सम्यक्: properly
• सम्यक्: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यक् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (properly)

• ज्ञात्वा: having known/realized
• ज्ञात्वा: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्यय; पूर्वकालिक क्रिया

• शिवप्रिये: in (the place) dear to Śiva
• शिवप्रिये: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शिव + प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-समास (शिवस्य प्रियम्)

• तत्र: there
• तत्र: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (there)

• अस्य: of him
• अस्य: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• वसतः: of (him) dwelling
• वसतः: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Verb
• Root: वस् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्यय (present active participle), पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; (of) dwelling

• कालः: time
• कालः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• समतीतः: passed by
• समतीतः: Kriyā (क्रिया/Predicative)
• Type: Verb
• Root: सम्-अति-इ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्यय (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (time) having passed

• महान्: great, long
• महान्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying कालः)

• तदा: then
• तदा: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण

Speaker

Īśvara (Śiva) (continuing the narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (typical frame; not explicit here)

Visual Art Cues

Scene: A serene ascetic, having comprehended the sanctity of Prabhāsa, resides quietly in the beautiful Śiva-beloved kṣetra; the landscape suggests a coastal sacred field with distant temple silhouettes and calm light.

Characters & Entities

• Prabhāsa Kṣetra
• Śiva
• Āpastamba

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Understanding a tīrtha’s sanctity and residing there with discipline is shown as a powerful path of merit and transformation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prābhāsa Kṣetra (Prabhāsa), explicitly described as dear to Śiva.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific ritual; the emphasis is on sustained residence and practice in the holy field.