Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 30

नाभाग उवाच । कोटिः प्रदीयतां मूल्यं निषादेभ्यो द्विजोत्तम । यद्येतदपि ते मूल्यं ततो भूयः प्रदीयते

nābhāga uvāca | koṭiḥ pradīyatāṃ mūlyaṃ niṣādebhyo dvijottama | yadyetadapi te mūlyaṃ tato bhūyaḥ pradīyate

نابھاگ نے کہا: اے بہترین دِویج! نِشادوں کو قیمت کے طور پر ایک کوٹی دی جائے۔ اگر یہ بھی تمہارے نزدیک کافی نہ ہو تو پھر اس سے زیادہ بھی دیا جائے گا۔

नाभागःNābhāga
नाभागः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनाभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
कोटिःa crore; ten million
कोटिः:
Karta (Subject in passive/कर्मकर्तृ)
TypeNoun
Rootकोटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-क्रियायाः कर्तृस्थानी (subject of passive)
प्रदीयताम्let (it) be given
प्रदीयताम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-दा (धातु)
Formलोट्-लकार, कर्मणि-प्रयोग (Passive imperative), प्रथम-पुरुष, एकवचन
मूल्यम्as the price
मूल्यम्:
Apposition (Samānādhikaraṇa)
TypeNoun
Rootमूल्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘कोटिः’ इत्यस्य विधेय/सम्बन्ध
निषादेभ्यःto the Niṣādas
निषादेभ्यः:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootनिषाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी, बहुवचन
द्विजोत्तमO best of twice-born
द्विजोत्तम:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (द्विजेषु उत्तमः), पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
यदिif
यदि:
Sambandha (Condition marker)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्त/सम्भावना-सूचक अव्यय (conditional particle)
एतत्this
एतत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘मूल्यम्’ इत्यस्य विशेषण/निर्देशक
अपिeven; also
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/अपि-कारक अव्यय (particle: ‘even/also’)
तेyour
ते:
Shashthi-sambandha (Possessive/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
मूल्यम्price
मूल्यम्:
Karta (Subject in passive/कर्मकर्तृ)
TypeNoun
Rootमूल्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘प्रदीयते’ इत्यस्य कर्मणि-कर्तृ (subject of passive)
ततःthen; thereafter
ततः:
Sambandha (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय—तस्मात्/ततः (ablatival adverb: ‘then/from that’)
भूयःmore; further
भूयः:
Sambandha (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootभूयस् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय—पुनः/अधिकम् (adverb: ‘more, again’)
प्रदीयतेis given; will be given
प्रदीयते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-दा (धातु)
Formलट्-लकार (Present), कर्मणि-प्रयोग (Passive), प्रथम-पुरुष, एकवचन

Nabhāga

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Āpastamba

Scene: King Nabhāga, earnest and determined, proposes a koṭi as payment to the Niṣādas; the sage listens with composed detachment, while attendants hold chests of coins and ministers watch.

N
Nabhāga
N
Niṣādas
Ā
Āpastamba (addressed as dvijottama)

FAQs

When guided by dharma, generosity escalates beyond self-interest; the king is willing to give more until the settlement becomes righteous.

Prabhāsa-kṣetra, where the narrative links sacred place with righteous giving and ethical resolution.

A large-scale dāna/compensation (koṭi) to the Niṣādas is proposed.