Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 89

तमात्तं विह्वलं दृष्ट्वा निषीदेत्यब्रुवन्किल । निषादो वंशकर्ता वै तेनाभूत्पृथुविक्रमः

tamāttaṃ vihvalaṃ dṛṣṭvā niṣīdetyabruvankila | niṣādo vaṃśakartā vai tenābhūtpṛthuvikramaḥ

اُسے خوف زدہ اور لرزتا دیکھ کر اُنہوں نے کہا، “بیٹھ جاؤ”، ایسا روایت ہے۔ اسی سے وہ ‘نِشاد’ کے نام سے معروف ہوا، ایک نسل کا بانی؛ اور اسی نسل سے دلیر پرتھو پیدا ہوا۔

tamhim
tam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनम्
āttamovercome/seized
āttam:
Karma (Object-Qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootā-√dā (धातु) → ātta (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनम्; अर्थे: गृहीतम्/आक्रान्तम् (seized/overcome)
vihvalambewildered/distressed
vihvalam:
Karma (Object-Qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootvihvala (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनम्
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootdṛś (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund) = having seen
niṣīdasit down
niṣīda:
Kriya (Command/आज्ञा)
TypeVerb
Rootni-√sad (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
itithus
iti:
Sambandha (Quotation marker/इति)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउद्धरण-समाप्तिसूचक अव्ययम्
abruvanthey said
abruvan:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootbrū (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्
kilait is said
kila:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootkila (अव्यय)
Formअव्यय (निपात) = reportedly/indeed
niṣādaḥNiṣāda (name/tribe)
niṣādaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootniṣāda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचनम्
vaṃśa-kartāfounder of a lineage
vaṃśa-kartā:
Karta (Subject-Complement/कर्ता)
TypeNoun
Rootvaṃśa (प्रातिपदिक) + kartṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचनम्; तत्पुरुषः (वंशस्य कर्ता)
vaiindeed
vai:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formनिपात (अवधारण/प्रमाण)
tenaby him/thereby
tena:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुं/नपुंसक, तृतीया (3rd/instrumental), एकवचनम्
abhūtbecame/arose
abhūt:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
pṛthu-vikramaḥPṛthuvikrama (one of broad valor)
pṛthu-vikramaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpṛthu (प्रातिपदिक) + vikrama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचनम्; कर्मधारयः (पृथुः विक्रमः यस्य)

Narrator (within Prabhāsakṣetra-māhātmya)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A frightened figure is steadied by elders who gesture him to sit; the moment becomes an etiological naming scene, foreshadowing a heroic descendant.

N
Niṣāda
P
Pṛthu

FAQs

Dharma reconstitutes society through ordered lineages and righteous leadership; Pṛthu’s emergence signals restoration after Vena’s adharma.

Prabhāsakṣetra remains the overarching sacred locus; this genealogical account functions as part of its māhātmya narrative fabric.

None.