Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 45

Devanagari script

असंख्या यातनासंस्था ये नीता यमशासकैः । तेषामुद्धरणार्थाय इमं पिंडं ददाम्यहम्

Transliteration

asaṃkhyā yātanāsaṃsthā ye nītā yamaśāsakaiḥ | teṣāmuddharaṇārthāya imaṃ piṃḍaṃ dadāmyaham

Translation

جنہیں یم کے کارندوں نے بے شمار عذاب گاہوں میں لے جا رکھا ہے، ان کی نجات کے لیے میں یہ پِنڈ پیش کرتا ہوں۔

Word by Word

• असंख्याः: countless
• असंख्याः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: असंख्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्

• यातना-संस्थाः: abiding in torment
• यातना-संस्थाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यातना (प्रातिपदिक) + संस्था (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (यातनायां संस्था/स्थितिः)

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• नीताः: led (away)
• नीताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नी (धातु) → नीत (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (led/brought)

• यम-शासकैः: by Yama’s enforcers
• यम-शासकैः: Karana (Instrument/कर्ता-करण)
• Type: Noun
• Root: यम (प्रातिपदिक) + शासक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; तत्पुरुषः (यमस्य शासकाः)

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• उद्धरण-अर्थाय: for deliverance
• उद्धरण-अर्थाय: Sampradana (Dative/Purpose/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: उद्धरण (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; प्रयोजनार्थ चतुर्थी

• इमम्: this
• इमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• पिण्डम्: piṇḍa offering
• पिण्डम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पिण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• ददामि: I give
• ददामि: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लट्-लकार, उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

Speaker

Ritual officiant/pilgrim reciting the piṇḍa-dāna saṅkalpa within the Prabhāsa-kṣetra-māhātmya narration (speaker not explicit in snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A stark contrast scene: shadowy messengers of Yama leading suffering beings through dark corridors, while in the foreground at Prabhāsa a bright piṇḍa offering radiates light that breaks chains and opens a path upward.

Characters & Entities

• Yama
• Yamaśāsaka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Compassionate duty: offerings made with intent can become a means of upliftment for suffering departed beings.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra (the sacred Prabhāsa region, associated with Somnātha), within the Prabhāsa Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Piṇḍa-dāna—offering a piṇḍa (ritual food offering) dedicated to the departed for their rescue.