Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 20

Devanagari script

अर्द्धकोशं तु तत्तीर्थं तदर्द्धार्द्धं तु दुर्ल्लभम् । तन्मध्ये श्राद्धकृत्पुण्यं गयासप्तगुणं लभेत्

Transliteration

arddhakośaṃ tu tattīrthaṃ tadarddhārddhaṃ tu durllabham | tanmadhye śrāddhakṛtpuṇyaṃ gayāsaptaguṇaṃ labhet

Translation

وہ تیرتھ آدھے کروش تک پھیلا ہوا ہے؛ مگر اس کا اندرونی چوتھائی حصہ پہنچنا دُرلبھ ہے۔ اس کے عین بیچ میں شرادھ کرنے سے گیا میں حاصل ہونے والے پُنّیہ سے سات گنا پُنّیہ ملتا ہے۔

Word by Word

• अर्द्ध-कोशम्: half a krośa (distance)
• अर्द्ध-कोशम्: Pramana (Measure/extent)
• Type: Noun
• Root: अर्द्ध + कोश (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समासः (अर्द्धः कोशः = half a krośa)

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेषार्थक अव्यय (but/indeed)

• तत्-तीर्थम्: that tīrtha
• तत्-तीर्थम्: Topic (Thing described)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम) + तीर्थ (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘तत्’ इति निर्देशः (that very tīrtha)

• तत्-अर्द्ध-अर्द्धम्: half of that half (a quarter)
• तत्-अर्द्ध-अर्द्धम्: Pramana (Measure/extent)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम) + अर्द्ध + अर्द्ध (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘तस्य अर्द्धस्य अर्द्धम्’ (quarter)

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विशेषार्थक अव्यय

• दुर्लभम्: rare
• दुर्लभम्: Visheshana (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: दुर्लभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• तत्-मध्ये: in the midst of that
• तत्-मध्ये: Adhikarana (Location)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम) + मध्य (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘तस्य मध्ये’

• श्राद्ध-कृत्-पुण्यम्: the merit of one who performs śrāddha
• श्राद्ध-कृत्-पुण्यम्: Karma/Phala (Result)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध + कृत् (कृ धातु + कृत्) + पुण्य (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘श्राद्धं करोति’ इति श्राद्धकृत् (कर्ता-नाम), तस्य पुण्यम्

• गया-सप्त-गुणम्: sevenfold (compared to) Gayā
• गया-सप्त-गुणम्: Visheshana (Qualifier of merit)
• Type: Adjective
• Root: गया + सप्त + गुण (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘गयायाः सप्तगुणम्’ (sevenfold of Gayā)

• लभेत्: would obtain
• लभेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

Speaker

Sūta (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa tīrtha (madhya-bhāga)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis (contextual)

Visual Art Cues

Scene: A map-like sacred mandala of Prabhāsa is implied: an outer half-krośa circle and a glowing inner quarter; in the center, a śrāddha rite is performed, with Gayā symbolically shown as a smaller comparator.

Characters & Entities

• Goṣpada (tīrtha)
• Gayā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Certain sacred cores within a tīrtha are exceptionally potent, especially for ancestor rites, surpassing even famed śrāddha sites.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Goṣpada-tīrtha in Prabhāsa is praised, with comparison to Gayā.

What ritualistic prescription is mentioned?

Performing śrāddha in the central/innermost area of the tīrtha for multiplied merit.