Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 123

मयि लोकाः स्थिता राजन्मयेदं धार्यते जगत् । मदृते तु विनश्येयुः प्रजाः पार्थिव विद्धि तत्

mayi lokāḥ sthitā rājanmayedaṃ dhāryate jagat | madṛte tu vinaśyeyuḥ prajāḥ pārthiva viddhi tat

“اے راجن، سب لوک مجھ پر قائم ہیں؛ میرے ہی سہارے یہ جگت برقرار ہے۔ میرے بغیر، اے پارتھیو، پرجا فنا ہو جائے گی—یہ بات سچ جان لو۔”

मयिin me
मयि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, सप्तमी (Locative), एकवचन
लोकाःworlds/people
लोकाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन
स्थिताःare situated/stand
स्थिताः:
Kriya (Predicative participle/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + क्त (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि/भूतकर्तरि कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; लोकाः इति पदस्य विशेषणम्
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
मयाby me
मया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (Instrumental), एकवचन
इदम्this
इदम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; सर्वनाम
धार्यतेis sustained/borne
धार्यते:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootधृ (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive)
जगत्the world
जगत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन
मत्-ऋतेwithout me
मत्-ऋते:
Apadana (Separation/अपादान)
TypeIndeclinable
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + ऋते (अव्यय)
Formउपपद-समासवत् प्रयोगः; वियोगार्थक अव्यय ‘ऋते’ (without) सह पञ्चमी/षष्ठी-अर्थे; अर्थतः ‘मदृते’ = ‘मां विना’
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अवधारणार्थक अव्यय (particle)
विनश्येयुःwould perish
विनश्येयुः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootनश् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; उपसर्गः वि-
प्रजाःsubjects/people
प्रजाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन
पार्थिवO king (earth-lord)
पार्थिव:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपार्थिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
विद्धिknow/understand
विद्धि:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; सर्वनाम

Bhū-devī / Mahī (the Earth goddess)

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Scene: Bhūdevī declares: ‘The worlds rest in me; by me the universe is upheld.’ The scene expands: continents, oceans, and lokas appear as symbolic layers around her, while Vainya listens, chastened.

B
Bhū-devī (Earth)
T
Trailokya (worlds)
P
Pṛthu/Vainya (addressed as king)
P
Prajā (beings)

FAQs

Reverence for Earth is dharma: all prosperity and life depend on Bhū, so governance must protect her.

Prabhāsa-kṣetra provides the sacred frame in which cosmic truths are taught as tīrtha-mahattva.

None directly; the verse implies dharmic stewardship and veneration of Earth (Bhū-pūjā as a principle).