Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 120

Devanagari script

ज्वलद्भिर्विशिखैस्तीक्ष्णैर्दीप्ततेजःसमन्वितैः । महायोगं महात्मानं दुर्द्धर्षममरैरपि

Transliteration

jvaladbhirviśikhaistīkṣṇairdīptatejaḥsamanvitaiḥ | mahāyogaṃ mahātmānaṃ durddharṣamamarairapi

Translation

اس کے تیز اور شعلہ زن تیر آتشیں جلال سے دمکتے تھے؛ وہ مہایوگ کا مہاتما تھا، جس کا مقابلہ دیوتا بھی دشوار سے دشوار پاتے تھے۔

Word by Word

• ज्वलद्भिः: blazing
• ज्वलद्भिः: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: √ज्वल् (धातु) → ज्वलत् (शतृ/वर्तमान कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; शतृ-प्रत्ययान्त; ‘विशिखैः’विशेषण

• विशिखैः: with arrows
• विशिखैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: विशिख (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• तीक्ष्णैः: sharp
• तीक्ष्णैः: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: तीक्ष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘विशिखैः’विशेषण

• दीप्त-तेजः-समन्वितैः: endowed with blazing brilliance
• दीप्त-तेजः-समन्वितैः: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: दीप्त (√दीप्; क्त/PPP) + तेजस् (प्रातिपदिक) + समन्वित (सम्-√इ; क्त/PPP)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; समासः (तत्पुरुष) ‘दीप्ततेजस्’ + ‘समन्वित’; ‘विशिखैः’विशेषण

• महा-योगम्: the great yogin / great yoga-practitioner
• महा-योगम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: महा (उपसर्गवत्/प्रातिपदिक) + योग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय-समासः (‘महान् योगः’)

• महा-आत्मानम्: the great-souled one
• महा-आत्मानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय-समासः (‘महान् आत्मा’)

• दुर्द्धर्षम्: hard to overpower
• दुर्द्धर्षम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दुर् (उपसर्ग/अव्यय) + √धृष् (धातु) → धर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘दुर्’पूर्वक विशेषण

• अमरैः: by the immortals (gods)
• अमरैः: Karana/Agent-in-passive sense (करण/कर्तृसाधन)
• Type: Noun
• Root: अमर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• अपि: even
• अपि: Sambandha/Emphasis (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle: even/also)

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator, contextually Sūta/Lomaharṣaṇa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Vainya stands radiant, bow drawn, surrounded by a halo of fiery arrows—each arrow-tip blazing—his yogic aura making even gods recoil.

Characters & Entities

• Vainya (Pṛthu)
• Amaras (gods)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True authority is strengthened by inner discipline (yoga/tapas), not merely weapons or force.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra is the textual setting; the verse itself is character-description within that māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a laudatory depiction of the dharmic ruler’s potency.