Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 101

पर्वताश्चापि शीर्यंते ध्वजसंगोऽपि नाऽभवत् । अकृष्टपच्या पृथिवी सिध्यंत्यन्नानि चिंतया । सर्वकामदुघा गावः पुटकेपुटके मधु

parvatāścāpi śīryaṃte dhvajasaṃgo'pi nā'bhavat | akṛṣṭapacyā pṛthivī sidhyaṃtyannāni ciṃtayā | sarvakāmadughā gāvaḥ puṭakepuṭake madhu

پہاڑ بھی جھک کر ریزہ ریزہ ہو گئے؛ اس کے علم کے لیے بھی کوئی رکاوٹ نہ رہی۔ زمین ‘بے جوتے ہی بارآور’ ہو گئی؛ محض خیال سے غلہ حاصل ہونے لگا۔ گائیں ہر مراد دینے والی بن گئیں، اور ہر چھوٹے برتن میں شہد پایا گیا۔

पर्वताःmountains
पर्वताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/समुच्चय-अव्यय (particle: ‘also/even’)
शीर्यन्तेcrumble, break apart
शीर्यन्ते:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootशॄ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद
ध्वजसङ्गःcontact/entanglement with the banner (i.e., obstruction)
ध्वजसङ्गः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootध्वज + सङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (ध्वजस्य सङ्गः)
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/समुच्चय-अव्यय
not
:
Pratiṣedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation)
अभवत्was, occurred
अभवत्:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अकृष्टपच्याripening without ploughing
अकृष्टपच्या:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअकृष्ट + पच्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; कर्मधारय (अकृष्टा च सा पच्या च)
पृथिवीthe earth
पृथिवी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सिध्यन्तिare accomplished, come about
सिध्यन्ति:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसिध् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
अन्नानिfoods, grains
अन्नानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
चिन्तयाby thought, by mere intention
चिन्तया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootचिन्ता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
सर्वकामदुघाःyielding all desires (wish-fulfilling)
सर्वकामदुघाः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व + काम + दुह् (दुघा-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण; उपपद-तत्पुरुष (सर्वान् कामान् दुहन्ति इति)
गावःcows
गावः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
पुटकेin a small container/bag
पुटके:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपुटक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
पुटकेin each container
पुटके:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपुटक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; पुनरुक्ति (repetition for distributive sense)
मधुhoney
मधु:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A panoramic ‘golden age’ tableau: mountains gently crumbling to clear paths, the king’s banner moving unobstructed; fields yielding without ploughing; cows with overflowing udders; small pots brimming with honey everywhere.

M
Mountains
E
Earth (Pṛthivī)
C
Cows

FAQs

When governance is rooted in dharma, scarcity and obstruction diminish; prosperity arises naturally as a blessing upon the land and its people.

The māhātmya context is Prabhāsa-kṣetra; the verse uses cosmic prosperity imagery to amplify the auspiciousness surrounding the narrative in this sacred setting.

No explicit rite; the verse describes the phala (fruit) of dharmic order—abundance and ease.