Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 60

Devanagari script

एतत्तीर्थं महातीर्थं सर्वपापप्रणाशनम् । श्रमापनोदनं विष्णोर्ब्रह्महत्यादिशोधनम्

Transliteration

etattīrthaṃ mahātīrthaṃ sarvapāpapraṇāśanam | śramāpanodanaṃ viṣṇorbrahmahatyādiśodhanam

Translation

یہ تیرتھ ایک مہاتیرتھ ہے، تمام گناہوں کو مٹانے والا؛ تھکن کو بھی دور کرنے والا؛ وشنو کے فیض سے مقدّس، اور برہماہتیا وغیرہ جیسے سنگین داغوں کو بھی پاک کرنے والا ہے۔

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचनम्; विशेषणम् (तीर्थम्)

• तीर्थम्: holy place
• तीर्थम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचनम्

• महातीर्थम्: a great holy place
• महातीर्थम्: Viśeṣaṇa/Predicate nominal
• Type: Noun
• Root: महा (उपसर्ग/पूर्वपद) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचनम्; कर्मधारयः (महद् तीर्थम्)

• सर्वपापप्रणाशनम्: destroyer of all sins
• सर्वपापप्रणाशनम्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + पाप (प्रातिपदिक) + प्रणाशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (सर्वेषां पापानां प्रणाशनम् = destroyer of all sins)

• श्रमापनोदनम्: remover of fatigue
• श्रमापनोदनम्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: श्रम (प्रातिपदिक) + अपनोदन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (श्रमस्य अपनोदनम् = remover of fatigue)

• विष्णोः: of Viṣṇu
• विष्णोः: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी; एकवचनम्

• ब्रह्महत्यादिशोधनम्: purifier of brahmahatyā and other (sins)
• ब्रह्महत्यादिशोधनम्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: ब्रह्महत्या (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/पूर्वपद) + शोधन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (ब्रह्महत्यादीनां शोधनम् = purifier of brahmahatyā etc.)

Speaker

Narrator (within the Prabhāsakṣetramāhātmya frame)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa tīrtha (within Prabhāsakṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim reaches a luminous ford in Prabhāsa, lays down travel burdens, and steps into sanctifying waters; the atmosphere suggests both physical relief and inner absolution, with Viṣṇu’s unseen blessing pervading the shore.

Characters & Entities

• Tīrtha
• Viṣṇu
• Brahmahatyā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha is not merely geographic; it is a dharmic power-center where sincere approach and sacred contact bring purification, even from heavy karmic burdens.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A “mahātīrtha” within Prabhāsa-kṣetra, presented as especially connected with Viṣṇu and renowned for universal sin-destruction.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, tīrtha-sevā such as snāna and reverent approach, since the verse praises the tīrtha as a purifier and fatigue-remover.