Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 27

Devanagari script

वैकुंठ त्राहि नो देवांस्तलेनोच्चाटिता वयम् । महेन्द्रक्रोधसंभूतरुद्रतेजोद्भवेन वै

Transliteration

vaikuṃṭha trāhi no devāṃstalenoccāṭitā vayam | mahendrakrodhasaṃbhūtarudratejodbhavena vai

Translation

“اے ویکُنٹھ! ہم دیوتاؤں کی حفاظت فرما؛ ہمیں اپنی جگہ سے ایک ضرب کے ساتھ اکھاڑ دیا گیا ہے—وہ جو مہندر کے غضب سے پیدا ہوا اور رودر کے آتشیں تیج سے نمودار ہوا ہے۔”

Word by Word

• वैकुण्ठ: O Vaikuṇṭha
• वैकुण्ठ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वैकुण्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-प्रथमा (vocative), एकवचनम्

• त्राहि: protect (us)
• त्राहि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: त्रा (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (आज्ञार्थे), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• नः: us/for us
• नः: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-एकवचनस्य बहुवचनार्थे (enclitic); ‘our/us’ (contextually accusative/dative sense)

• देवान्: the gods
• देवान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• तलेन: by the palm/hand-slap
• तलेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• उच्चाटिताः: driven away/expelled
• उच्चाटिताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: उद्-चाट् (धातु) → उच्चाटित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; वयम् इत्यस्य विशेषणम्

• वयम्: we
• वयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; सर्वनाम

• महेन्द्रक्रोधसंभूतरुद्रतेजोद्भवेन: by (one) born from Rudra’s energy, arisen from Mahendra’s wrath
• महेन्द्रक्रोधसंभूतरुद्रतेजोद्भवेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: महेन्द्र (प्रातिपदिक) + क्रोध (प्रातिपदिक) + सम्भूत (कृदन्त) + रुद्र (प्रातिपदिक) + तेजस् (प्रातिपदिक) + उद्भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; बहुपद-तत्पुरुषसमासः—(महेन्द्रस्य क्रोधात् सम्भूतं यत् रुद्रतेजः, तस्मात् उद्भवः) इति; करणवाचक-तृतीया

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; निश्चयार्थक-निपातः

Speaker

Devas (petitioning Nārāyaṇa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (śaraṇāgati before Vaikuṇṭha)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Devas, visibly shaken, plead before Vaikuṇṭha (Nārāyaṇa), describing their expulsion by a fierce being born from Indra’s wrath and Rudra’s fiery energy.

Characters & Entities

• Vaikuṇṭha (Viṣṇu)
• Devas
• Mahendra (Indra)
• Rudra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When overwhelmed, even the mighty turn to the Supreme Refuge; surrender and truthful confession of distress are themselves dharmic.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra, the sacred arena where the Devas approach Nārāyaṇa for deliverance.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific ritual is stated; the focus is śaraṇāgati—seeking divine shelter through prayer.