Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

यत्त्वया कथितं देव तलस्वामिमहोदयम् । किं तत्र कारणं देव तलो येन निपातितः

Transliteration

yattvayā kathitaṃ deva talasvāmimahodayam | kiṃ tatra kāraṇaṃ deva talo yena nipātitaḥ

Translation

اے دیو! آپ نے جو تلا سوامی کے عظیم ظہور کا بیان فرمایا—وہاں کیا سبب تھا، اے دیو، جس کے باعث تلا گرا دیا گیا؟

Word by Word

• यत्: that which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्धसूचक (relative)

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Agent-instrument in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्तिः (3rd/Instrumental), एकवचनम्

• कथितम्: was told
• कथितम्: Kriya (Passive predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle), नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-एकवचनम्

• देव: O god
• देव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्

• तलस्वामिमहोदयम्: the great manifestation/glory of Tala-svāmin
• तलस्वामिमहोदयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तल (प्रातिपदिक) + स्वामिन् (प्रातिपदिक) + महोदय (प्रातिपदिक)
• Form: बहुपद-तत्पुरुषः (तलस्वामिनः महोदयः); पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• किम्: what?
• किम्: Karma (Interrogative object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; प्रश्नवाचक (interrogative)

• तत्र: there, in that matter
• तत्र: Adhikarana (Locative setting/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (स्थानवाचक/adverb of place)

• कारणम्: cause, reason
• कारणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• देव: O god
• देव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्

• तलः: Tala (person/entity)
• तलः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• येन: by whom/whereby
• येन: Karana (Instrument/Agent/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्तिः (3rd/Instrumental), एकवचनम्; सम्बन्धसूचक (relative)

• निपातितः: was made to fall / was cast down
• निपातितः: Kriya (Passive predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि-पत् (धातु) + णिच् (causative) + क्त (कृदन्त)
• Form: णिजन्त-धातोः भूतकर्मणि कृदन्तः (causative past passive participle), पुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम्; ‘निपातित’ = ‘अधः पातित/प्रपातित’

Speaker

Questioner (as per transmitted text: Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Tala-svāmi (topic); Prabhāsa-kṣetra (frame)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Īśvara (to respond)

Visual Art Cues

Scene: Devī points inquisitively toward a symbolic ‘tala’ (a subterranean realm or a fallen pillar/being), while Śiva prepares to narrate; visual hint of a liṅga titled Tala-svāmi emerging from earth or near a hot-water source (taptodaka) as foreshadowing.

Characters & Entities

• Tala-svāmi
• Tala

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Māhātmyas often ground sacred sites in moral-causal stories, linking divine glory with ethical consequence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Tala-svāmi’s sacred context within Prabhāsa Kṣetra; the detailed tīrtha identification follows in the narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse; it requests the backstory that will justify the site’s sanctity.