Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 11

Devanagari script

यत्पुण्यं लभते देवि पूर्व पश्चिमसंगमे । गंगासागरयोस्तत्र तद्भद्रासंगमे लभेत्

Transliteration

yatpuṇyaṃ labhate devi pūrva paścimasaṃgame | gaṃgāsāgarayostatra tadbhadrāsaṃgame labhet

Translation

اے دیوی، مشرقی اور مغربی سنگم پر—جہاں گنگا اور سمندر کا ملاپ ہے—جو پُنّیہ حاصل ہوتا ہے، وہی پُنّیہ بھدرَا کے سنگم پر بھی ملتا ہے۔

Word by Word

• यत्: which (that)
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः (1st/2nd Nom/Acc), एकवचनम्; सम्बन्धसूचक-यत् (relative pronoun)

• पुण्यम्: merit
• पुण्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः (1st/2nd Nom/Acc), एकवचनम्

• लभते: obtains
• लभते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्

• देवि: O Goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्

• पूर्व: in the eastern (confluence)
• पूर्व: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्; ‘पूर्वे’ इत्यर्थे छान्दस/पाठभेद-रूपम्

• पश्चिमसंगमे: at the western confluence
• पश्चिमसंगमे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पश्चिम (प्रातिपदिक) + संगम (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (दिशा-विशेषणपूर्वकः); पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्

• गंगा: of Gaṅgā
• गंगा: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: गङ्गा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), द्विवचनम् (समास/द्वन्द्व-पूर्वपदसम्बन्धे)

• सागरयोः: and of the ocean (together: of Gaṅgā and the ocean)
• सागरयोः: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सागर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), द्विवचनम्

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative setting/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (स्थानवाचक/adverb of place)

• तत्: that (same)
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः (1st/2nd Nom/Acc), एकवचनम्; तद् (correlative pronoun)

• भद्रासंगमे: at the Bhadrā confluence
• भद्रासंगमे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भद्रा (प्रातिपदिक) + संगम (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः: भद्रायाः संगमः); पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्

• लभेत्: would obtain
• लभेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative/Potential), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्

Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bhadrā-saṅgama

Type: sangam

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: Two confluences are evoked: foreground shows Bhadrā meeting the sea (or larger waters) with pilgrims bathing; in a faint vignette/overlay, the iconic Gaṅgā-sāgara is suggested, visually asserting ‘same merit’ through mirrored compositions.

Characters & Entities

• Bhadrā-saṅgama
• Gaṅgā
• Sāgara (ocean)
• Pūrva-saṅgama
• Paścima-saṅgama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine merit is accessible beyond famous sites; local tīrthas can equal celebrated pan-Indian pilgrimage fruits.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Bhadrā-saṅgama in Prabhāsa Kṣetra, equated in merit with Gaṅgā-sāgara.

What ritualistic prescription is mentioned?

Merit is promised for visiting/performing tīrtha acts at the confluence; specific acts (snāna, tarpaṇa) are implied but not stated.