Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

Devanagari script

तप्तकुण्डे नरः स्नात्वा तलस्वामिनमर्चयेत् । हृत्वा पिंडप्रदानं तु कोटियात्राफलं लभेत्

Transliteration

taptakuṇḍe naraḥ snātvā talasvāminamarcayet | hṛtvā piṃḍapradānaṃ tu koṭiyātrāphalaṃ labhet

Translation

تپت کنڈ میں غسل کر کے انسان تالَسوامی کی پوجا کرے؛ اور پِتروں کے لیے پِنڈ دان ادا کرے تو اسے کروڑ یاترا کے برابر پُنّیہ حاصل ہوتا ہے۔

Word by Word

• तप्तकुण्डे: in the hot spring/pool
• तप्तकुण्डे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तप्त-कुण्ड (प्रातिपदिक; तप्त + कुण्ड)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); ‘having bathed’

• तलस्वामिनम्: Talasvāmin (deity)
• तलस्वामिनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तल-स्वामिन् (प्रातिपदिक; तल + स्वामिन्)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• अर्चयेत्: should worship
• अर्चयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्च् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• हृत्वा: having taken (and offered)
• हृत्वा: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Verb
• Root: हृ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); ‘having taken/bringing’

• पिण्डप्रदानम्: offering of piṇḍa (funeral oblation)
• पिण्डप्रदानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पिण्ड-प्रदान (प्रातिपदिक; पिण्ड + प्रदान)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; ‘पिण्डस्य प्रदानम्’ इति षष्ठी-तत्पुरुष

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोधार्थक निपात (particle: indeed/but)

• कोटियात्राफलम्: the merit of a crore of pilgrimages
• कोटियात्राफलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कोटि-यात्रा-फल (प्रातिपदिक; कोटि + यात्रा + फल)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; ‘कोटियात्रायाः फलम्’ इति षष्ठी-तत्पुरुष

• लभेत्: would obtain
• लभेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Taptakuṇḍa (with Talasvāmi)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Implied audience of the māhātmya (pilgrims/reciters)

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims bathe in a steaming sacred pond (Taptakuṇḍa), then proceed to a Śiva-liṅga shrine of Talasvāmi with lamps and flowers; nearby, a devotee offers piṇḍas on darbha by the water’s edge while priests chant.

Characters & Entities

• Taptakuṇḍa
• Talasvāmi
• Piṇḍa-pradāna
• Pitṛs (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage becomes complete when joined with purification (snāna), devotion (arcana), and duty to ancestors (piṇḍa-pradāna).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Taptakuṇḍa/Taptodaka tīrtha and the deity Talasvāmi in Prabhāsa-kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Bathe in Taptakuṇḍa, worship Talasvāmi, and perform piṇḍa-pradāna (ancestral offering).