Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

कुंडिकायां नरः स्नात्वा संगमेश्वरमर्चयेत् । तस्य जन्मसहस्राणि लक्ष्म्याः पुत्रै प्रियैः सह । असंगमं महादेवि न कदाचित्प्रजायते

kuṃḍikāyāṃ naraḥ snātvā saṃgameśvaramarcayet | tasya janmasahasrāṇi lakṣmyāḥ putrai priyaiḥ saha | asaṃgamaṃ mahādevi na kadācitprajāyate

کُنڈِکا میں اشنان کرکے انسان کو سنگمیشور کی پوجا کرنی چاہیے۔ اس کے لیے ہزار جنموں تک لکشمی کی برکت محبوب بیٹوں سمیت قائم رہتی ہے؛ اور اے مہادیوی، نیک صحبت/مبارک سنگت سے جدائی کبھی پیدا نہیں ہوتی۔

kuṇḍikāyāmin Kuṇḍikā
kuṇḍikāyām:
Adhikarana (Location)
TypeNoun
Rootkuṇḍikā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी (Locative); एकवचन
naraḥa man
naraḥ:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (Nominative); एकवचन
snātvāhaving bathed
snātvā:
Kriya (पूर्वक्रिया/Preceding action)
TypeIndeclinable
Rootsnā (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive)
saṃgameśvaramSaṃgameśvara (Lord)
saṃgameśvaram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsaṃgama-īśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (Accusative); एकवचन
arcayetshould worship
arcayet:
Kriya (Action)
TypeVerb
Rootarc (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative); प्रथमपुरुष (3rd person); एकवचन; परस्मैपदम्
tasyaof him
tasya:
Sambandha (Possessor)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक; षष्ठी (Genitive); एकवचन
janma-sahasrāṇi(for) thousands of births
janma-sahasrāṇi:
Karma (Object/Result)
TypeNoun
Rootjanma-sahasra (प्रातिपदिक; जन्मन् + सहस्र)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; बहुवचन
lakṣmyāḥof fortune/prosperity
lakṣmyāḥ:
Sambandha (Possessor)
TypeNoun
Rootlakṣmī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी (Genitive); एकवचन
putraiḥwith sons
putraiḥ:
Sahakari (Association/सहकारी)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया (Instrumental); बहुवचन
priyaiḥdear/beloved
priyaiḥ:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootpriya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया (Instrumental); बहुवचन; विशेषण (qualifying putraiḥ)
sahatogether with
saha:
Sahakari (Association)
TypeIndeclinable
Rootsaha (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक-निपात (preposition-like ‘with’)
asaṃgamamnon-union/separation
asaṃgamam:
Karma (Object)
TypeNoun
Roota-saṃgama (प्रातिपदिक; अ- + संगम)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (Accusative); एकवचन
mahādeviO great goddess
mahādevi:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootmahā-devī (प्रातिपदिक; महा + देवी)
Formस्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन (Vocative); एकवचन
nanot
na:
Pratishedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
kadācitever
kadācit:
Kala (Time adjunct/काल)
TypeIndeclinable
Rootkadācit (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (adverb of time ‘ever/at any time’)
prajāyatearises/occurs
prajāyate:
Kriya (Action)
TypeVerb
Rootpra-jan (धातु)
Formलट् (Present); प्रथमपुरुष (3rd person); एकवचन; आत्मनेपदम्

Śiva (Īśvara)

Tirtha: Kuṇḍikā / Saṃgameśvara

Type: kund

Listener: Mahādevī / Pārvatī

Scene: Pilgrims emerge from a small kuṇḍa, water dripping, then proceed in a line toward a Śiva shrine labeled Saṃgameśvara; offerings of bilva leaves, flowers, and lamps; the goddess is implied as listener in the narrative frame.

K
Kuṇḍikā
S
Saṃgameśvara
L
Lakṣmī (prosperity)
M
Mahādevī

FAQs

Purification (snāna) followed by devotion (arcana) is upheld as a dharmic pathway yielding both worldly welfare and sustained auspiciousness.

Kuṇḍikā tīrtha and the Śiva-site Saṃgameśvara in Prabhāsakṣetra.

Bathe in Kuṇḍikā (snāna) and then worship Saṃgameśvara (arcana/pujā).