Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

ईश्वर उवाच । अथ ते कीर्तयिष्यामि रहस्यं स्थानमुत्तमम् । सर्वपापहरं नॄणामुन्नतस्थानवासिनाम्

Transliteration

īśvara uvāca | atha te kīrtayiṣyāmi rahasyaṃ sthānamuttamam | sarvapāpaharaṃ nṝṇāmunnatasthānavāsinām

Translation

اِیشور نے فرمایا: اب میں تمہیں ایک اعلیٰ اور رازدار مقدّس مقام بیان کرتا ہوں، جو اُن لوگوں کے تمام گناہ دور کرتا ہے جو اُنتّتھ-ستھان میں رہتے ہیں۔

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara
• ईश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय (निपात), अनन्तर्य/प्रारम्भार्थक

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया/चतुर्थी (2nd/4th) एकवचन-रूप (ते); अत्र सम्प्रदानार्थे (to you)

• कीर्तयिष्यामि: I will narrate
• कीर्तयिष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कीर्तय् (धातु; कीर्त्/कीर्तन-कारक)
• Form: लृट् (Simple Future/भविष्यत्), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; परस्मैपद

• रहस्यम्: the secret
• रहस्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रहस्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• स्थानम्: place
• स्थानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; रहस्यम् इत्यस्य विशेष्य-सम्बन्धे (appositional)

• उत्तमम्: supreme
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; विशेषणम् (स्थानम्)

• सर्वपापहरम्: removing all sins
• सर्वपापहरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + पाप (प्रातिपदिक) + हर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (सर्वपापं हरति इति) विशेषणम् (स्थानम्/रहस्यम्)

• नॄणाम्: of men
• नॄणाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन

• उन्नतस्थानवासिनाम्: of the residents of Unnata-sthāna
• उन्नतस्थानवासिनाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: उन्नत (प्रातिपदिक) + स्थान (प्रातिपदिक) + वासिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (उन्नतस्थाने वसन्ति ये)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Unnata-sthāna (rahasya-sthāna)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: Īśvara, in a teaching posture, begins revealing a hidden supreme holy place; the atmosphere is hushed, as if a secret of the kṣetra is being opened to the Goddess.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Unnata-sthāna

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Holy places are portrayed as living sources of purification; residence and devotion there are said to dissolve accumulated sin.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Unnata-sthāna within Prabhāsa Kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is stated here; it introduces the māhātmya of a sin-destroying sacred place.