Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

Devanagari script

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन गंधामृतरसोदकैः । नैवेद्यै विविधैर्देवि लिंगयुग्मं प्रपूजयेत्

Transliteration

tasmātsarvaprayatnena gaṃdhāmṛtarasodakaiḥ | naivedyai vividhairdevi liṃgayugmaṃ prapūjayet

Translation

پس اے دیوی! پوری کوشش کے ساتھ خوشبودار نذرانوں، امرت جیسے شیریں رسوں اور پانی سے، اور طرح طرح کے نَیویدیہ (بھوجن نذر) کے ساتھ لِنگوں کے جوڑے کی باقاعدہ پوجا کرنی چاہیے۔

Word by Word

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (निपात/सम्बन्धसूचक), अर्थे—‘तस्मात्’ = ‘अतः/इसलिए’

• सर्वप्रयत्नेन: with all effort
• सर्वप्रयत्नेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + प्रयत्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (सर्वः प्रयत्नः यस्य/सर्वप्रयत्नः)

• गन्धामृतरसोदकैः: with fragrant, nectar-like, juicy waters
• गन्धामृतरसोदकैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: गन्ध (प्रातिपदिक) + अमृत (प्रातिपदिक) + रस (प्रातिपदिक) + उदक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (गन्धयुक्त-अमृतरस-उदक)

• नैवेद्यैः: with food-offerings
• नैवेद्यैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: नैवेद्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन

• विविधैः: various
• विविधैः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विविध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; विशेषणम् (नैवेद्यैः)

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

• लिङ्गयुग्मम्: the pair of liṅgas
• लिङ्गयुग्मम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक) + युग्म (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (लिङ्गयोः युग्मम्)

• प्रपूजयेत्: should worship
• प्रपूजयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु) + प्र (उपसर्ग)
• Form: विधिलिङ् (Optative/विधि), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Not explicit in this verse (addressed to Devī; likely Īśvara narrating within the māhātmya context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Liṅga-yugma (Twin Liṅgas)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: Devotees present sandal paste, flowers, vessels of water and sweet liquids (milk/pañcāmṛta), and plates of varied naivedya before two liṅgas; lamps flicker, priests chant, fragrance fills the sanctum.

Characters & Entities

• Devī
• Liṅgayugma (Pair of Liṅgas)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion expressed through careful offerings and reverent worship is presented as the proper response to a tirtha’s divine presence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra and its famed Liṅga-pair (Liṅgadvaya/Liṅgayugma).

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform upacāra-pūjā to the Liṅga-pair using fragrances, sweet/nectarean liquids, water, and diverse naivedya offerings.