Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 17

Devanagari script

एवं शप्त्वा तु तं देवी ह्यज्ञात्वा गर्भकारिणम् । पुनर्यातुं समारब्धा तद्दधीचिनिकेतनम्

Transliteration

evaṃ śaptvā tu taṃ devī hyajñātvā garbhakāriṇam | punaryātuṃ samārabdhā taddadhīciniketanam

Translation

یوں اسے لعنت دے کر—حالانکہ وہ حقیقی گربھ کار کو نہ جانتی تھی—وہ دیوی پھر ددھیچی کے آستانے کی طرف لوٹنے کو آمادہ ہوئی۔

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: 'thus')

• शप्त्वा: having cursed
• शप्त्वा: Purvakala-Kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: शप् (धातु) + त्वा (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive): 'having cursed'

• तु: then/but
• तु: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/अन्वयार्थक-निपात (particle: 'but/indeed')

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• देवी: the देवी (goddess/lady)
• देवी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: हेतौ/अवधारणार्थक-निपात (particle: 'indeed/for')

• अज्ञात्वा: not knowing
• अज्ञात्वा: Purvakala-Kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु) + नञ् (उपसर्ग/निषेध) + त्वा
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund): 'not knowing'

• गर्भकारिणम्: the one who caused the pregnancy
• गर्भकारिणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गर्भ (प्रातिपदिक) + कारिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी/उपपद-तत्पुरुष (गर्भं करोति इति)

• पुनः: again
• पुनः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: पुनरावृत्तिवाचक-अव्यय (adverb: 'again')

• यातुम्: to go
• यातुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: या (धातु) + तुमुन् (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: तुमुनन्त (infinitive): 'to go'

• समारब्धा: having set out/begun
• समारब्धा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: सम्+आ+रभ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि/कर्तरि कृदन्त (past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'having begun/undertaken' (agreeing with 'devī')

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying 'niketanam')

• दधीचि-निकेतनम्: the abode of Dadhīci
• दधीचि-निकेतनम्: Karma (Object/Goal/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दधीचि (प्रातिपदिक) + निकेतन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (दधीचेः निकेतनम्)

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator within Prabhāsa-kṣetra-māhātmya context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (narrative frame)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis/śaunaka-group (typical frame; not specified in excerpt)

Visual Art Cues

Scene: A distressed noble lady, having uttered a curse in confusion, turns back toward the serene hermitage of sage Dadhīci; the path is framed by sacred groves and distant sea-breeze of Prabhāsa.

Characters & Entities

• Dadhīci

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ignorance can misdirect even powerful speech; Purāṇic narratives warn that judgment without knowledge may cause unintended harm.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra and its ascetic dwellings, especially the āśrama of the sage Dadhīci.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is prescribed in this verse.