Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 55

ईश्वर उवाच । महाकाल स्वरूपेण स्थित्वा तीर्थे महोदये । नाशयिष्यामि शत्रून्वः सम्यगाराधितो ह्यहम्

īśvara uvāca | mahākāla svarūpeṇa sthitvā tīrthe mahodaye | nāśayiṣyāmi śatrūnvaḥ samyagārādhito hyaham

ایشور نے فرمایا: مہاکال کے روپ میں مہودَی تیرتھ پر قائم رہ کر، جب میری درست طریقے سے پوجا کی جائے گی تو میں تمہارے دشمنوں کا نाश کر دوں گا۔

ईश्वरःIshvara (the Lord)
ईश्वरः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formलिङ्गम्-पुंलिङ्ग, विभक्तिः-प्रथमा, वचनम्-एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलकारः-लिट् (Perfect), पुरुषः-प्रथम, वचनम्-एकवचन, परस्मैपदम्
महाकालMahākāla
महाकाल:
Compound member
TypeNoun
Rootमहाकाल (प्रातिपदिक)
Formलिङ्गम्-पुंलिङ्ग; समास-पूर्वपद-रूपम् (in compound context)
स्वरूपेणin the form (as)
स्वरूपेण:
Karana (Instrument/means/करण)
TypeNoun
Rootस्वरूप (प्रातिपदिक)
Formलिङ्गम्-नपुंसक, विभक्तिः-तृतीया (3rd/instrumental), वचनम्-एकवचन
स्थित्वाhaving remained
स्थित्वा:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) → स्थित्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formकृदन्तः-क्त्वान्त (absolutive/gerund); पूर्वकालिक-क्रिया (having stood/remained)
तीर्थेat the sacred ford/place
तीर्थे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formलिङ्गम्-नपुंसक, विभक्तिः-सप्तमी, वचनम्-एकवचन
महोदयेat Mahodaya (the great holy place)
महोदये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहोदय (प्रातिपदिक)
Formलिङ्गम्-पुंलिङ्ग, विभक्तिः-सप्तमी, वचनम्-एकवचन; ‘तीर्थे’ इत्यस्य विशेषण-भावः (locative apposition)
नाशयिष्यामिI will destroy
नाशयिष्यामि:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootनश् (धातु) णिच् (causative) → नाशय्; उपसर्गः- (none)
Formलकारः-लृट् (Future), पुरुषः-उत्तम (1st), वचनम्-एकवचन, परस्मैपदम्; णिजन्त (causative): ‘I will cause to perish/destroy’
शत्रून्enemies
शत्रून्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशत्रु (प्रातिपदिक)
Formलिङ्गम्-पुंलिङ्ग, विभक्तिः-द्वितीया, वचनम्-बहुवचन
वःof you / for you
वः:
Sambandha (Genitive/beneficiary)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; विभक्तिः-षष्ठी (genitive) / चतुर्थी (dative) बहुवचन-एकादेश (enclitic ‘of you/for you’)
सम्यक्properly
सम्यक्:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसम्यक् (अव्यय)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषण (adverb: properly)
आराधितःworshipped/propitiated
आराधितः:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootराध् (धातु) उपसर्गः-आ → आराधित (कृदन्त, क्त)
Formकृदन्तः-क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); लिङ्गम्-पुंलिङ्ग, विभक्तिः-प्रथमा, वचनम्-एकवचन; ‘अहम्’ इत्यस्य विशेषणम्
हिindeed/for
हि:
Nipata (Emphasis/Reason)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्ययम्; हेत्वर्थक/निश्चयार्थक-निपात (particle: for/indeed)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; विभक्तिः-प्रथमा, वचनम्-एकवचन

Īśvara (Śiva/Maheśvara)

Tirtha: Mahodaya Tīrtha

Type: tirtha

Listener: Brāhmaṇas

Scene: Īśvara manifests as Mahākāla at a tīrtha—dark-hued, powerful, time-transcending—standing near sacred waters; brāhmaṇas worship with lamps and bilva leaves as the Lord promises to destroy their enemies.

Ī
Īśvara
Ś
Śiva
M
Mahākāla
M
Mahodaya Tīrtha
P
Prabhāsakṣetra

FAQs

Proper worship (ārādhana) of Śiva at a sacred locus yields dharmic protection—removing obstacles symbolized as enemies.

Mahodaya Tīrtha within Prabhāsakṣetra (Prabhāsa region).

Sincere and correct ārādhana (worship/propitiation) of Mahākāla-Śiva at Mahodaya Tīrtha.