Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 9

Devanagari script

धूपैः समावृतं सर्वमाज्यगंधिभिरर्चितम् । शोभितं मुनिभिर्दिव्यैश्चातुर्वेद्यैर्द्विजोत्तमैः

Transliteration

dhūpaiḥ samāvṛtaṃ sarvamājyagaṃdhibhirarcitam | śobhitaṃ munibhirdivyaiścāturvedyairdvijottamaiḥ

Translation

سارا احاطہ دھوپ کی خوشبو سے ڈھکا ہوا تھا، اور گھی کی معطر مہک سے اَرچِت تھا۔ وہ دیویہ مُنیوں سے آراستہ تھا—چاروں ویدوں کے جاننے والے، برگزیدہ دْوِج۔

Word by Word

• धूपैः: with incense
• धूपैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: धूप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन

• समावृतम्: covered, enveloped
• समावृतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + आ√वृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (covered/enveloped)

• सर्वम्: all (of it)
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Pronoun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सर्वनाम-प्रयोग (pronominal adjective)

• आज्यगंधिभिः: with ghee-scented (offerings/incense)
• आज्यगंधिभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: आज्य (प्रातिपदिक) + गन्धिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; ‘गन्धिन्’ = ‘सुगन्धयुक्त’; समासः—तत्पुरुषः (आज्यस्य गन्धः येषां तैः)

• अर्चितम्: worshipped, honored
• अर्चितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अर्च् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (worshipped/adorned)

• शोभितम्: adorned, made splendid
• शोभितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ्/शोभ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (beautified)

• मुनिभिः: by sages
• मुनिभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन

• दिव्यैः: divine, splendid
• दिव्यैः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; विशेषणम् (qualifying मुनिभिः/चातुर्वेद्यैः)

• चातुर्वेद्यैः: by knowers of the four Vedas
• चातुर्वेद्यैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: चातुर्वेद्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (चतुर्णां वेदानां वेत्ता)

• द्विजोत्तमैः: by the best of the twice-born (Brahmins)
• द्विजोत्तमैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; कर्मधारयः (उत्तमाः द्विजाः)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ṛṣitoyā-taṭa yajña-sthala (within Prabhāsa)

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: A dense, fragrant yajña pavilion: incense smoke veils the scene; ghee vessels gleam; cāturvedin brāhmaṇas sit in orderly rows; the whole space shines with ritual cleanliness and learned presence.

Characters & Entities

• Incense (Dhūpa)
• Ghee (Ājya)
• Munis
• Cāturvedyas (knowers of four Vedas)
• Dvijottamas
• Prabhāsa-kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Outer purity of worship (incense, ghee offerings) mirrors inner purity; sacred places are beautified by learned and disciplined practitioners.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The yajña-region in Prabhāsa-kṣetra, described as sanctified by incense, offerings, and Veda-knowing sages.

What ritualistic prescription is mentioned?

Use of dhūpa (incense) and ājya (ghee) in worship/offerings is indicated as part of the sacrificial-liturgical environment.