Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 35

Devanagari script

ततः श्रुत्वा तथा देव्या स्नानार्थं तीर्थमुत्तमम् । तप्तोदकेनसंपूर्णं कृतं कुण्डं मनोरमम्

Transliteration

tataḥ śrutvā tathā devyā snānārthaṃ tīrthamuttamam | taptodakenasaṃpūrṇaṃ kṛtaṃ kuṇḍaṃ manoramam

Translation

تب یہ سن کر دیوی نے اشنان کے لیے ایک اعلیٰ تیرتھ رچا دیا—ایک دلکش کنڈ، جو گرم پانی سے لبریز تھا۔

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; देश/कालवाचक-क्रियाविशेषणम् (then/thereafter)

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala-kriya (पूर्वक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: श्रु (धातु) + त्वा (क्त्वा)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम्; पूर्वकालिक-क्रिया (having heard)

• तथा: thus
• तथा: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; प्रकारवाचक-क्रियाविशेषणम् (thus/so)

• देव्या: by the goddess
• देव्या: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम् (by the goddess)

• स्नान-अर्थम्: for bathing
• स्नान-अर्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-तत्पुरुषः (स्नानाय अर्थः); नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; प्रयोजनवाचकः (for bathing)

• तीर्थम्: a sacred bathing place
• तीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• उत्तमम्: excellent
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तीर्थम् इति विशेषणम्

• तप्त-उदकेन: with hot water
• तप्त-उदकेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक) + उदक (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय/तत्पुरुष-समासः (तप्तम् उदकम्); नपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम् (with hot water)

• संपूर्णम्: filled
• संपूर्णम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्-पूर्ण (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त-विशेषणम्; नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘filled/complete’ (agreeing with कुण्डम्)

• कृतम्: made
• कृतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (क्त); नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘made’ (agreeing with कुण्डम्)

• कुण्डम्: a pond/tank
• कुण्डम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• मनोरमम्: beautiful
• मनोरमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मनोरम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कुण्डम् इति विशेषणम्

Speaker

Narrator (contextual purāṇic narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Unnamed Devī-kṛta Uṣṇodaka-kuṇḍa (as per this passage)

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: Devī, having heard the sages, manifests a beautiful kunda; warm water shimmers with steam, lotus buds appear, and the sages prepare to bathe; the atmosphere is miraculous yet serene.

Characters & Entities

• Devī (Gaurī/Pārvatī)
• Tīrtha
• Kuṇḍa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha is not only a location but a divine gift—sacred geography arises to support dharma and pilgrim purity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A newly formed ‘uttama tīrtha’—a manorama kuṇḍa filled with warm water—within Prabhāsakṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna is the intended rite; the Goddess creates the kuṇḍa specifically for bathing.