Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

यत्र सांबस्तपस्तप्त्वा ह्याराध्य च दिवाकरम् । प्राप्तवान्सुन्दरं देहं सहस्रांशुप्रसादतः

Transliteration

yatra sāṃbastapastaptvā hyārādhya ca divākaram | prāptavānsundaraṃ dehaṃ sahasrāṃśuprasādataḥ

Translation

اس مقدس مقام پر سامبا نے تپسیا کی اور دیواکر سورج دیوتا کی عبادت کی؛ اور ہزار کرنوں والے پروردگار کے فضل سے اس نے حسین اور بحال شدہ جسم حاصل کیا۔

Word by Word

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (relative adverb of place)

• सांबः: Sāmba
• सांबः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सांब (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तपः: austerity; penance
• तपः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन

• तप्त्वा: having performed (austerity)
• तप्त्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: तप् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (absolutive), पूर्वकालिक

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (emphasis)

• आराध्य: having worshipped
• आराध्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + राध् (धातु)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive), पूर्वकालिक

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)

• दिवाकरम्: the Sun (Divākara)
• दिवाकरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दिवाकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• प्राप्तवान्: obtained; attained
• प्राप्तवान्: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: क्तवत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (perfect active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सुन्दरम्: beautiful
• सुन्दरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुन्दर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• देहम्: body
• देहम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• सहस्रांशुप्रसादतः: by the grace of Sahasrāṃśu (the Sun)
• सहस्रांशुप्रसादतः: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: सहस्रांशु + प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; तत्पुरुषः; हेत्वर्थे पञ्चमी (ablative of cause)

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator within Prabhāsakṣetramāhātmya; exact speaker not explicit in this excerpt)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sāmbāditya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Sāmba, emaciated from austerities, stands on a riverbank in prayer to the radiant Sun; the Sun’s thousand rays descend as healing light, transforming him into a beautiful, restored form.

Characters & Entities

• Sāmba
• Divākara
• Sahasrāṃśu (Sūrya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Steady tapas and sincere worship at a sacred tīrtha invite divine grace that heals and restores one’s life.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra (Prabhāsakṣetra), praised as the place where Sāmba received Sūrya’s favor.

What ritualistic prescription is mentioned?

Austerity (tapas) and devoted worship (ārādhana) of Divākara/Sūrya.