Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 138

Devanagari script

ममांशसंभवा ये च अस्मिन्क्षेत्रे समुद्भवाः । तेषां तु विदितं लिंगं पूर्वकल्पे तु भैरवम्

Transliteration

mamāṃśasaṃbhavā ye ca asminkṣetre samudbhavāḥ | teṣāṃ tu viditaṃ liṃgaṃ pūrvakalpe tu bhairavam

Translation

جو لوگ میرے ہی اَمش سے پیدا ہو کر اس کھیتر میں ظاہر ہوتے ہیں، اُن کے لیے یہ لِنگ معروف ہے؛ کیونکہ پچھلے کَلپ میں یہ بھَیرو کے روپ میں ظاہر ہوا تھا۔

Word by Word

• मम: my
• मम: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• अंश-संभवाः: born from (my) portion; emanations
• अंश-संभवाः: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अंश (प्रातिपदिक) + संभव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (अंशात्/अंशस्य संभवः)

• ये: who; those who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; निर्देशक-विशेषण

• क्षेत्रे: in the field; in the sacred place
• क्षेत्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• समुद्भवाः: arisen; originated
• समुद्भवाः: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + उद् + भू (धातु) → उद्भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• तु: but; indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/अवधारण-अव्यय (particle: but/indeed)

• विदितम्: known
• विदितम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विद् (धातु) → विदित (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकृदन्त (past participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• लिङ्गम्: liṅga; emblem
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• पूर्व-कल्पे: in the former aeon
• पूर्व-कल्पे: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक) + कल्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (पूर्वः कल्पः)

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle)

• भैरवम्: Bhairava-like; of Bhairava
• भैरवम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भैरव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (लिङ्गस्य)

Speaker

Śiva

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pārvatī (continued address context)

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims native to Prabhāsa are shown with an innate reverence; behind the Somēśa Liṅga, a shadowy, protective Bhairava form appears as a prior-kalpa revelation.

Characters & Entities

• Bhairava
• Liṅga
• Prabhāsa-kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Spiritual affinity and past merit shape recognition of a tīrtha’s inner truth; those aligned with Śiva grasp the Liṅga’s mystery.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra and its Liṅga (Somēśa/Somnātha), linked to the Bhairava manifestation in a prior kalpa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual act is prescribed; the verse highlights lineage/affinity (aṃśa) and prior-kalpa revelation.