Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 26

Devanagari script

पिनाकपाशांकुशशूलहस्तं कपर्दिनं मेघसमानघोषम् । सकालकण्ठं स्फटिकावभासं नमामि शंभुं भुवनैकनाथम्

Transliteration

pinākapāśāṃkuśaśūlahastaṃ kapardinaṃ meghasamānaghoṣam | sakālakaṇṭhaṃ sphaṭikāvabhāsaṃ namāmi śaṃbhuṃ bhuvanaikanātham

Translation

میں شَمبھو کو سجدہ کرتا ہوں، جو جہانوں کا واحد ناتھ ہے؛ جس کے ہاتھ میں پیناک کمان، پاش (رسی)، اَنکُش (ہاتھی کا کانٹا) اور ترشول ہے؛ جو جٹا دھاری ہے، جس کی گرج بادلوں جیسی ہے؛ جس کے گلے پر کال کا نشان ہے اور جس کی روشنی بلور کی طرح شفاف ہے۔

Word by Word

• पिनाकपाशांकुशशूलहस्तम्: whose hand holds the bow Pināka, noose, goad, and trident
• पिनाकपाशांकुशशूलहस्तम्: Karma (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पिनाक + पाश + अंकुश + शूल + हस्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (पिनाक-पाश-अंकुश-शूलानि हस्ते यस्य)

• कपर्दिनम्: the matted-haired one
• कपर्दिनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कपर्दिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• मेघसमानघोषम्: whose sound is like thunderclouds
• मेघसमानघोषम्: Karma (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: मेघ + समान + घोष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (मेघ-समानः घोषः यस्य)

• सकालकण्ठम्: with the dark/poisoned throat
• सकालकण्ठम्: Karma (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: स + काल + कण्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (कालेन सहितः कण्ठः/कालः कण्ठे यस्य)

• स्फटिकावभासम्: shining like crystal
• स्फटिकावभासम्: Karma (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: स्फटिक + आभास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (स्फटिकवत् आभासः यस्य)

• नमामि: I bow to
• नमामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नम् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, उत्तम-पुरुष (1st), एकवचन

• शंभुम्: Śambhu
• शंभुम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शंभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• भुवनैकनाथम्: the sole lord of the worlds
• भुवनैकनाथम्: Karma (Object apposition/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भुवन + एक + नाथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (भुवनानां एकः नाथः)

Speaker

A devotee/narrator within Prabhāsakṣetra-māhātmya (hymnic praise to Śiva; exact speaker not stated in the snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Somnātha at Prabhāsa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Frame ṛṣis / tīrtha-seekers

Visual Art Cues

Scene: Śambhu stands or sits near the liṅga as a theophany: four arms holding Pināka, pāśa, aṅkuśa, and triśūla; matted hair; thundercloud-like roar suggested by dark monsoon clouds; throat marked by Kāla; body shining like crystal.

Characters & Entities

• Śiva
• Śambhu
• Pināka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion recognizes Śiva as the single sovereign of all worlds, both awe-inspiring in power and pure in radiance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra (Prabhāsa), presented through a Śiva-stuti within its māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse functions as a namaskāra-mantra (salutatory hymn) suitable for japa and worship.