Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 24

Devanagari script

नमाम्यहं देवमजं पुराणमु पेन्द्रमिन्द्रावरराजजुष्टम् । शशांकसूर्याग्निसमाननेत्रं वृषेन्द्रचिह्नं प्रलयादिहेतुम्

Transliteration

namāmyahaṃ devamajaṃ purāṇamu pendramindrāvararājajuṣṭam | śaśāṃkasūryāgnisamānanetraṃ vṛṣendracihnaṃ pralayādihetum

Translation

میں اُس خدا کو سجدۂ تعظیم کرتا ہوں جو اَجنم، ازلی و قدیم ہے؛ جس کی تعظیم اُپیندر اور دیوراج اندر بھی کرتے ہیں؛ جس کی آنکھیں چاند، سورج اور آگ کی مانند ہیں؛ جو بیل کے نشان والا ہے، اور پرلے و آغاز کا سبب ہے۔

Word by Word

• नमामि: I bow to / I salute
• नमामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नम् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, उत्तम-पुरुष (1st), एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; सर्वनाम

• देवम्: the god
• देवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• अजम्: unborn
• अजम्: Karma (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

• पुराणम्: ancient
• पुराणम्: Karma (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

• उपेन्द्रम्: Upendra
• उपेन्द्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: उपेन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (इन्द्रस्य उप/अनु इन्द्रः)

• इन्द्रावरराजजुष्टम्: served by Indra and other kings
• इन्द्रावरराजजुष्टम्: Karma (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: इन्द्र + अवर + राज + जुष्ट (जुष् धातु + क्त, कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (इन्द्रैः/अवरैः राजभिः जुष्टः = सेवितः); क्त-प्रत्ययान्त

• शशांकसूर्याग्निसमाननेत्रम्: whose eyes are like the moon, sun, and fire
• शशांकसूर्याग्निसमाननेत्रम्: Karma (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: शशांक + सूर्य + अग्नि + समान + नेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः/कर्मधारय-प्रायः (शशांक-सूर्य-अग्नि-समानानि नेत्राणि यस्य)

• वृषेन्द्रचिह्नम्: marked with the bull (emblem)
• वृषेन्द्रचिह्नम्: Karma (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: वृषेन्द्र + चिह्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (वृषेन्द्रस्य चिह्नम्)

• प्रलयादिहेतुम्: cause of dissolution etc.
• प्रलयादिहेतुम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रलय + आदि + हेतु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (प्रलयस्य आदिः हेतुḥ/प्रलयादीनां हेतुḥ)

Speaker

Kubera (hymn/stotra) addressing Śiva (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra / Somnātha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and other Naimiṣāraṇya ṛṣis (standard frame)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim-sage at Prabhāsa bows to Śiva: serene yet awe-inspiring, with three luminous eyes—moon, sun, and fire—bull-emblem present; cosmic dissolution hinted as waves and dark clouds behind, while dawn light suggests new beginning.

Characters & Entities

• Śiva
• Upendra (Viṣṇu)
• Indra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The supreme Lord transcends birth and time, and is worthy of worship even for the highest deities—devotion aligns one with the cosmic source.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Somnātha at Prabhāsa-kṣetra, where this stotra is offered as a celebration of Śiva’s supremacy.

What ritualistic prescription is mentioned?

Namaskāra (reverential bowing) and stotra-recitation in praise of Śiva’s attributes (unborn, trinetra, bull-emblem).