Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 64

ततो देवगणाः सर्वे स्थलाकारं महार्णवम् । शनैःशनैः प्रपश्यंतो भयेन महताऽन्विताः

tato devagaṇāḥ sarve sthalākāraṃ mahārṇavam | śanaiḥśanaiḥ prapaśyaṃto bhayena mahatā'nvitāḥ

پھر تمام دیوتاؤں کے گروہ آہستہ آہستہ دیکھنے لگے کہ عظیم سمندر خشکی کی صورت اختیار کر رہا ہے؛ اور وہ شدید خوف سے بھر گئے۔

ततःthen
ततः:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (then)
देवगणाःthe hosts of gods
देवगणाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव + गण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (देवानां गणाः = groups of gods)
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (agreeing with देवगणाः)
स्थलाकारम्the form of land
स्थलाकारम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्थल + आकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (स्थलस्य आकारः = form of land)
महार्णवम्the great ocean
महार्णवम्:
Karma (Object in apposition/कर्म-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमहा + अर्णव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (महान् अर्णवः)
शनैःslowly
शनैः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootशनैः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (slowly)
शनैःgradually
शनैः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootशनैः (अव्यय)
Formपुनरुक्त क्रियाविशेषण (very slowly/gradually)
प्रपश्यन्तःseeing/observing
प्रपश्यन्तः:
Karta (Predicate participle/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र+पश् (धातु) → प्रपश्यन्त् (कृदन्त, शतृ)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्तरि
भयेनwith fear
भयेन:
Karana (Instrument/Accompaniment/करण)
TypeNoun
Rootभय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
महताgreat
महता:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषण (agreeing with भयेन)
अन्विताःendowed (with)
अन्विताः:
Karta (Predicate adjective/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्वि+इ (धातु) → अन्वित (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘endowed/possessed’

Narrator

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Samudra-tīra)

Type: kshetra

Listener: Sages/audience; within verse, devas are focal observers

Scene: Hosts of gods hover and gather, watching the vast ocean slowly transform into dry land; the horizon shifts from rolling waves to cracked earth, and the devas’ faces show fear.

D
Devagaṇas (hosts of gods)
M
Mahārṇava (great ocean)

FAQs

When a cosmic support (like the ocean) is destabilized, even the gods tremble—showing interdependence in dharmic order.

Prabhāsakṣetra, where the ocean’s condition becomes part of the tīrtha’s sacred narrative.

None explicitly; the verse sets up the crisis that later connects ocean-water, rain, and yajña.