Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 287

Devanagari script

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्येऽजापालेश्वरीमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्ताशीत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśīti sāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṃḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye'jāpāleśvarīmāhātmyavarṇanaṃnāma saptāśītyuttaradviśatatamo'dhyāyaḥ

Translation

یوں مقدّس شری اسکند مہاپُران میں—اکیاسی ہزار شلوکوں والی سنہتا کے اندر—ساتویں پرَبھاس کھنڈ کے پہلے پرَبھاس کشترا ماہاتمیہ میں ‘اجاپالیشوری کے ماہاتمیہ کی توصیف’ نامی باب، یعنی باب ۲۸۷، اختتام کو پہنچا۔

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha/Discourse marker (समाप्तिसूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)

• श्रीस्कांदे: in the venerable Skanda (Purāṇa)
• श्रीस्कांदे: Adhikarana (Location/Context)
• Type: Noun
• Root: श्री-स्कन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; कर्मधारयः (श्रीमान् स्कन्दः/स्कन्दपुराणम्)

• महापुराणे: in the Mahāpurāṇa
• महापुराणे: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महापुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः

• एकाशीति: eighty-one
• एकाशीति: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एकाशीति (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्याशब्दः; (81) विशेषणरूपेण

• साहस्र्याम्: in the Sahasrī (collection)
• साहस्र्याम्: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: साहस्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘साहस्री-संहिता’ इत्यर्थे

• संहितायाम्: in the Saṃhitā
• संहितायाम्: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• सप्तमे: in the seventh
• सप्तमे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; क्रमवाचक (ordinal)

• प्रभासखण्डे: in the Prabhāsa section
• प्रभासखण्डे: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास-खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः

• प्रथमे: in the first
• प्रथमे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; क्रमवाचक

• प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये: in the Māhātmya of the Prabhāsa sacred field
• प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास-क्षेत्र-माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः

• अजापालेश्वरीमाहात्म्यवर्णनम्: the narration of the greatness of Ajāpāleśvarī
• अजापालेश्वरीमाहात्म्यवर्णनम्: Karta/Name-title (शीर्षक)
• Type: Noun
• Root: अजापाल-ईश्वरी-माहात्म्य-वर्णन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd; form identical), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः

• नाम: named
• नाम: Sambandha/Title marker (नाम-निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: नाम-शब्दः निपातरूपेण (as called/namely)

• सप्ताशीत्युत्तरद्विशततमः: the 287th
• सप्ताशीत्युत्तरद्विशततमः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्त-आशीति-उत्तर-द्वि-शत-तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्रमसंख्यावाचक-समासः (287th)

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta/Title head (शीर्ष्य)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Narrator/Redactor (colophon)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ajāpāleśvarī-māhātmya (within Prabhāsa-kṣetra-māhātmya)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A manuscript colophon scene: palm-leaf or paper folios, a scribe finishing the chapter title ‘Ajāpāleśvarī-māhātmya’, with ritual cleanliness and a small lamp beside the text.

Characters & Entities

• Skanda Purāṇa
• Prabhāsa-kṣetra
• Ajāpāleśvarī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It confirms the section as a completed māhātmya unit—meant to be heard/remembered as a guide to sacred place-based dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ajāpāleśvarī within Prabhāsa-kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a formal closure statement.