Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

प्रहृष्टः सेनया सार्द्धं स प्रायाद्भार्गवाश्रमम् । च्यवनं च सुकन्यां च हृष्टां देव सुतामिव

Transliteration

prahṛṣṭaḥ senayā sārddhaṃ sa prāyādbhārgavāśramam | cyavanaṃ ca sukanyāṃ ca hṛṣṭāṃ deva sutāmiva

Translation

وہ نہایت مسرور ہو کر اپنی فوج کے ساتھ بھارگو آشرم کی طرف روانہ ہوا۔ وہاں اس نے چَیون رِشی اور سُکنیا کو دیکھا—سُکنیا دیوتاؤں کی بیٹی کی مانند روشن و شاداں تھی۔

Word by Word

• प्रहृष्टः: delighted
• प्रहृष्टः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र-हृष् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

• सेनया: with (his) army
• सेनया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सेना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; तृतीया (3rd/Instrumental); एकवचन

• सार्द्धम्: together with
• सार्द्धम्: Sahartha (Accompaniment/सहार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: सार्द्धम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; सहार्थक (with)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; सर्वनाम

• प्रायात्: went; set out
• प्रायात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-या (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपदम्

• भार्गवाश्रमम्: to Bhārgava’s hermitage
• भार्गवाश्रमम्: Karma (Goal object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भार्गव-आश्रम (प्रातिपदिक; भार्गव + आश्रम)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन

• च्यवनम्: Cyavana
• च्यवनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: च्यवन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• सुकन्याम्: Sukanyā
• सुकन्याम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुकन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• हृष्टाम्: delighted
• हृष्टाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हृष्ट (प्रातिपदिक/कृदन्त; हृष्)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; विशेषणम् (सुकन्याम्)

• देव: of a god; divine
• देव: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी (6th/Genitive); एकवचन (सम्बन्धे)

• सुताम्: daughter
• सुताम्: Upamana (Standard of comparison/उपमान)
• Type: Noun
• Root: सुता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन

• इव: like
• इव: Sambandha (Comparison marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमावाचक (comparative particle)

Speaker

Īśvara

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bhārgavāśrama (Cyavana-āśrama)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A jubilant king with a disciplined army approaches a serene hermitage near the western sea; Cyavana ṛṣi sits in ascetic calm while Sukanyā shines with divine-like radiance, welcoming the royal party.

Characters & Entities

• Īśvara
• Śaryāti
• Bhārgava-āśrama
• Cyavana
• Sukanyā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Rulers uphold dharma by honoring sages and sacred āśramas, approaching them with reverence and joy.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Within the Prabhāsa Kṣetra Māhātmya setting, the Bhārgava āśrama is highlighted as a sanctified locale.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse emphasizes pilgrimage-like approach to an āśrama and meeting the righteous.