Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 9

Devanagari script

स्थाणुभूतो महातेजा वीरस्थाने च भामिनि । अतिष्ठत्सुचिरं कालमेकदेशे वरानने

Transliteration

sthāṇubhūto mahātejā vīrasthāne ca bhāmini | atiṣṭhatsuciraṃ kālamekadeśe varānane

Translation

اے نورانی بانو! اُس ویرستھان میں وہ بہت طویل عرصہ ستون کی مانند بےحرکت، ایک ہی جگہ کھڑا رہا، اے خوش رُو۔

Word by Word

• स्थाणुभूतः: become like a pillar (motionless)
• स्थाणुभूतः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्थाणु (प्रातिपदिक) + भूत (कृदन्त-प्रातिपदिक; भू धातु)
• Form: तत्पुरुष-समास (उपमान/तुल्यभाव: 'स्थाणुः इव भूतः'); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्

• महातेजाः: the great-lustrous one
• महातेजाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महत् (प्रातिपदिक) + तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• वीरस्थाने: in the place of heroes
• वीरस्थाने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वीर (प्रातिपदिक) + स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• भामिनि: O fair lady
• भामिनि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भामिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• अतिष्ठत्: stood / remained
• अतिष्ठत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• सुचिरम्: for a very long
• सुचिरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुचिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कालम् इति विशेषणम्

• कालम्: time
• कालम्: Kala-adhikarana (Temporal extent/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कालावधि-द्वितीया (accusative of duration)

• एकदेशे: in one spot
• एकदेशे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: एक (प्रातिपदिक) + देश (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• वरानने: O lovely-faced one
• वरानने: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक) + आनन (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास; स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vīrasthāna (Prabhāsa-kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī/‘bhāminī’ (addressed lady)

Visual Art Cues

Scene: A radiant ascetic stands motionless in Vīrasthāna, like a living pillar, while time seems to pass around him; the landscape hints at coastal Prabhāsa with sacred stillness.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Cyavana
• Vīrasthāna
• Prabhāsa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Steadfastness in practice (dhṛti) is praised—true tapas is unwavering, rooted in one-pointedness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vīrasthāna within the Prabhāsa region, highlighted as the locus of Cyavana’s long austerity.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse depicts meditative stillness as a spiritual discipline.