Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 14

यस्य हस्तौ च पादौ च मनश्चैव सुसंयतम् । विद्या तपश्च कीर्तिश्च स तीर्थफलमश्नुते

yasya hastau ca pādau ca manaścaiva susaṃyatam | vidyā tapaśca kīrtiśca sa tīrthaphalamaśnute

جس کے ہاتھ، پاؤں اور من خوب قابو میں ہوں، اور جو ودیا، تپسیا اور نیک نامی سے آراستہ ہو—وہی حقیقتاً تیرتھ یاترا کا پھل پاتا ہے۔

yasyawhose
yasya:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (Masculine/Neuter) — सम्बन्ध (possessive relation)
hastau(two) hands
hastau:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roothasta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), द्विवचन (Dual)
caand
ca:
Samuccaya (Conjunctive/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
pādau(two) feet
pādau:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpāda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), द्विवचन (Dual)
caand
ca:
Samuccaya (Conjunctive/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
manaḥmind
manaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmanas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
caand
ca:
Samuccaya (Conjunctive/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
evaindeed
eva:
Avadhāraṇa (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारण-अव्यय (emphatic particle)
su-saṃyatamwell-controlled
su-saṃyatam:
Viśeṣaṇa (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsu- (उपसर्ग) + saṃ-√yam (धातु) → saṃyata (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); विशेषण (qualifies manaḥ आदि)
vidyāknowledge/learning
vidyā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvidyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
tapaḥausterity
tapaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
caand
ca:
Samuccaya (Conjunctive/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
kīrtiḥfame
kīrtiḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkīrti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
caand
ca:
Samuccaya (Conjunctive/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
tīrtha-phalamfruit of pilgrimage
tīrtha-phalam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottīrtha (प्रातिपदिक) + phala (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative: ‘tīrthasya phalam’), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
aśnuteattains/enjoys
aśnute:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√aś (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)

Skanda (deduced from ethical framing of tīrtha-fruit)

T
Tīrtha-phala
V
Vidyā
T
Tapaḥ
K
Kīrti

FAQs

The true ‘result’ of pilgrimage depends on inner restraint and dharmic character, not merely reaching a location.

The teaching applies to tīrthas generally, within the Prabhāsakṣetra glorification that frames pilgrimage to Someśvara.

A moral prescription: restrain actions (hands, feet) and mind; cultivate learning and austerity to receive tīrtha-phala.