Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 22

Devanagari script

इमं स्तवं देववरस्य यो नरः प्रकीर्त्तयेच्छुद्धमनाः समाहितः । स मुच्यते शोकदवाग्निसाराल्लभेत कामान्मनसा यथेप्सितान्

Transliteration

imaṃ stavaṃ devavarasya yo naraḥ prakīrttayecchuddhamanāḥ samāhitaḥ | sa mucyate śokadavāgnisārāllabheta kāmānmanasā yathepsitān

Translation

جو شخص پاک اور یکسو دل کے ساتھ دیوتاؤں کے برتر دیو کا یہ ستَو پڑھتا اور کیرتن کرتا ہے، وہ غم کے جنگل کی آگ سے آزاد ہو جاتا ہے اور دل کی مرادیں پا لیتا ہے۔

Word by Word

• इमम्: this
• इमम्: Visheshana (Qualifier of stavam)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-विशेषण, पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• स्तवम्: hymn
• स्तवम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: स्तव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• देववरस्य: of the best of gods
• देववरस्य: Sambandha (Genitive)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + वर (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (देवः स वरः), पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• यः: who
• यः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• प्रकीर्तयेत्: should proclaim/recite
• प्रकीर्तयेत्: Kriya (Verb)
• Type: Verb
• Root: प्र-कीर्त् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• शुद्धमनाः: pure-minded
• शुद्धमनाः: Visheshana (Qualifier of yaḥ/naraḥ)
• Type: Adjective
• Root: शुद्ध (प्रातिपदिक) + मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि (शुद्धं मनः यस्य), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• समाहितः: composed
• समाहितः: Visheshana (Qualifier of yaḥ/naraḥ)
• Type: Adjective
• Root: सम्-आ-धा (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• मुच्यते: is freed
• मुच्यते: Kriya (Verb)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive)

• शोकदवाग्निसारात्: from the forest-fire-like essence of grief
• शोकदवाग्निसारात्: Apadana (Source/Separation)
• Type: Noun
• Root: शोक (प्रातिपदिक) + दव (प्रातिपदिक) + अग्नि (प्रातिपदिक) + सार (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (शोकः एव दवाग्निः; तस्मात् सारात्), पुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन

• लभेत: would obtain
• लभेत: Kriya (Verb)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• कामान्: desired objects
• कामान्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• मनसा: by mind
• मनसा: Karana (Instrument/Means)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• यथा: as
• यथा: Kriya-visheshana (Adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय, उपमान/प्रकारवाचक (as/according as)

• ईप्सितान्: desired
• ईप्सितान्: Visheshana (Qualifier of kāmān)
• Type: Adjective
• Root: आप्/ईप्स् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; ‘desired’

Speaker

Narrator (within Prabhāsa-kṣetra-māhātmya context; likely Śiva to Devī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Cyavana-Āditya/Sūrya-stava context)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī/Pārvatī (contextual)

Visual Art Cues

Scene: A solitary devotee with folded hands recites a radiant hymn before a divine presence; sorrow is visualized as a dark forest-fire being quenched by a cool golden light emanating from the deity and the mantra-sound.

Characters & Entities

• Devavara (Sūrya implied)
• Stava (hymn)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pure-hearted praise (stuti) transforms inner suffering and supports the attainment of rightful aspirations.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The promise is delivered within Prabhāsa-kṣetra-māhātmya, tying the hymn’s power to the sacred landscape of Prabhāsa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Recite/proclaim the stava with śuddha-manas (purity) and samādhāna (steady attention).