Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 13

Devanagari script

त्वया सह स्थितश्चाहं तस्मि न्स्थाने वरानने । उमया युक्तदेहत्वात्तेन ख्यातं उमापतिः

Transliteration

tvayā saha sthitaścāhaṃ tasmi nsthāne varānane | umayā yuktadehatvāttena khyātaṃ umāpatiḥ

Translation

اے خوش رُو! اُس مقام پر میں تیرے ساتھ ہی ٹھہرتا ہوں۔ چونکہ میرا جسم اُما کے ساتھ متحد ہے، اسی لیے وہاں میں ‘اُماپتی’ کے نام سے مشہور ہوں۔

Word by Word

• त्वया: with you / by you
• त्वया: Sahakari (Accompaniment/सहकारि)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

• सह: together with
• सह: Sahakari (Accompaniment/सहकारि)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: अव्यय; सहार्थक (prepositional adverb ‘with’)

• स्थितः: standing, staying
• स्थितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अहम् इति कर्तरि विशेषण

• च: and
• च: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-बोधक

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• स्थाने: in the place
• स्थाने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• वरानने: O fair-faced one
• वरानने: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वर-आनना (प्रातिपदिक; समास)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; वरम् आननं यस्याः सा

• उमया: with Umā
• उमया: Sahakari (Accompaniment/सहकारि)
• Type: Noun
• Root: उमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• युक्तदेहत्वात्: because of having a united body (with her)
• युक्तदेहत्वात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: युक्त-देह-त्व (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; युक्तः देहः यस्य (युक्तदेह) तस्य भावः (त्व)

• तेन: therefore, by that
• तेन: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• ख्यातम्: is known (as)
• ख्यातम्: Kriya (Predicate/क्रिया-विशेष)
• Type: Adjective
• Root: ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘नाम’ इत्यर्थे प्रसिद्धम्

• उमापतिः: the husband of Umā
• उमापतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उमा-पति (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: उमायाः पतिः

Speaker

Śiva

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Devikā-taṭa / Prabhāsa-kṣetra (Umāpati-sthāna)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Varānanā Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Śiva and Umā stand together at the Prabhāsa riverbank; a subtle radiance shows their ‘united body’ doctrine—two forms, one aura; devotees offer bilva and red flowers.

Characters & Entities

• Umā (Pārvatī)
• Umāpati (Śiva)
• Devikā-taṭa (context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva’s divinity is inseparable from Śakti; sacred sites celebrate their united presence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Umāpatīśvara at Devikā-taṭa in Prabhāsakṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is prescribed; the verse explains the theological basis for the shrine’s name and sanctity.