Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

तस्योत्पत्तिं प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकमनाः प्रिये । पुरा पंचशिरा आसीद्ब्रह्मा लोकपितामहः

tasyotpattiṃ pravakṣyāmi śṛṇuṣvaikamanāḥ priye | purā paṃcaśirā āsīdbrahmā lokapitāmahaḥ

“میں اس کی پیدائش بیان کروں گا؛ اے محبوبہ، یکسوئی کے ساتھ سنو۔ قدیم زمانے میں لوک پِتامہ برہما پانچ سروں والا تھا۔”

तस्यof that (tīrtha)
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
उत्पत्तिम्origin, arising
उत्पत्तिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउत्पत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
प्रवक्ष्यामिI shall explain
प्रवक्ष्यामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
शृणुष्वlisten
शृणुष्व:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन; आत्मनेपद
एकमनाःsingle-minded, attentive
एकमनाः:
Sambodhana/Viśeṣaṇa (Address-qualifier)
TypeAdjective
Rootएक-मनस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; विशेषणम् (addressed to प्रिये)
प्रियेO beloved
प्रिये:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
पुराformerly, once
पुरा:
Kriya-viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (adverb of time: formerly)
पञ्चशिराःfive-headed
पञ्चशिराः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्च-शिरस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; विशेषणम् (qualifying ब्रह्मा)
आसीत्was
आसीत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
लोकपितामहःgrandfather of the worlds
लोकपितामहः:
Viśeṣaṇa (Appositional qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootलोक-पितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; ब्रह्मणः उपाधि/विशेषण-रूपेण

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Śaṇḍatīrtha

Type: tirtha

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Scene: Śiva addresses Devī with affectionate gravity, inviting focused listening; the scene shifts to ancient time where Brahmā appears with five heads, establishing the mythic backdrop for the tīrtha’s birth.

Ī
Īśvara (Śiva)
M
Mahādevī (Pārvatī)
B
Brahmā

FAQs

Sacred places are grounded in cosmic history; attentive listening to tīrtha-origins is itself a dhārmic act that deepens faith and discernment.

Śaṇḍatīrtha—its origin is being introduced as part of its māhātmya.

A listening injunction: “hear with focused mind,” emphasizing śravaṇa (reverent hearing) as a devotional discipline.