Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Prabhasa Kshetra Mahatmya›Adhyaya 273›Shloka 13
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 13

Devanagari script

कृष्णरूपी वृषो देवि यदा श्वेतत्वमागतः । शंडतीर्थमितिख्यातं तेन त्रैलोक्यपूजितम्

Transliteration

kṛṣṇarūpī vṛṣo devi yadā śvetatvamāgataḥ | śaṃḍatīrthamitikhyātaṃ tena trailokyapūjitam

Translation

اے دیوی! جب سیاہ روپ والا ورشب سفیدی کو پہنچا، تو وہ مقام ‘شَند تیرتھ’ کے نام سے مشہور ہوا؛ اسی سبب سے وہ تینوں لوکوں میں پوجا جاتا ہے۔

Word by Word
कृष्णblack
कृष्ण:
Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
Formविशेषण; पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (stem in compound)
रूपीhaving the form (of), in the form of
रूपी:
Karta (Subject qualifier/कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृष्ण + रूपिन् (प्रातिपदिक; समास: बहुव्रीहि/कर्मधारय-प्राय)
Formविशेषण; पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन (qualifying वृषः)
वृषःbull
वृषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवृष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन
देविO goddess
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन विभक्ति; एकवचन (vocative)
यदाwhen
यदा:
Sambandha (Time/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal adverb: “when”)
श्वेतत्वम्whiteness
श्वेतत्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootश्वेतत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन (object of motion/attainment)
आगतःhaving attained, having come to
आगतः:
Karta (Subject complement/कर्ता)
TypeAdjective
Rootआगत (कृदन्त; √गम् (धातु) + क्त, उपसर्ग: आ-)
Formभूतकृदन्त; पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन (agreeing with वृषः)
शण्डŚaṇḍa (name)
शण्ड:
Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (stem in compound; proper name)
तीर्थम्the Śaṇḍa-tīrtha (pilgrimage ford)
तीर्थम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशण्ड + तीर्थ (प्रातिपदिक; समास: तत्पुरुष)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन
इतिthus, called
इति:
Sambandha (Marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/निरूपणार्थक (quotative particle)
ख्यातम्known, famed
ख्यातम्:
Karta (Subject complement/कर्ता)
TypeAdjective
Rootख्यात (कृदन्त; √ख्या (धातु) + क्त)
Formभूतकृदन्त; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन (agreeing with तीर्थम्)
तेनby that, therefore
तेन:
Karana (Cause/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुं/नपुंसक; तृतीया विभक्ति; एकवचन (instrumental: “by that/therefore”)
त्रैलोक्यthe three worlds
त्रैलोक्य:
Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्रि + लोक (प्रातिपदिक; समास: द्विगु/तत्पुरुष)
Formनपुंसकलिङ्ग; षष्ठी एकवचन (stem in compound: “of the three worlds”)
पूजितम्worshipped by the three worlds
पूजितम्:
Karta (Subject complement/कर्ता)
TypeAdjective
Rootत्रैलोक्य + पूजित (कृदन्त; √पूज् (धातु) + क्त; समास: षष्ठी-तत्पुरुष)
Formभूतकृदन्त; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन (agreeing with तीर्थम्)
Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śaṃḍatīrtha

Type: tirtha

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: At a coastal/riverine Prabhāsa tīrtha, a bull once black now radiant white stands near the water; devas and sages gesture in reverence as the place is proclaimed Śaṃḍatīrtha, worthy of worship in the three worlds.

Characters & Entities
Ś
Śaṃḍatīrtha
V
vṛṣa (bull)
T
trailokya

FAQs

Tīrthas are sanctified not only by geography but by sacred events that reveal divine purification and transformation.

Śaṃḍatīrtha in Prabhāsa Kṣetra.

No direct ritual is prescribed here; the verse primarily explains the tīrtha’s fame and origin.

←Previous Verse
Next Verse→